click for en translation below
- 1.1r -
.İftiḫārü’l ümerāi’l-ʿiẓāmi’l-ʿīseviyye muḫtārü’l-küberāi’l-fiḫāmi
fīʾl-milleti’l-mesīḥiyye muṣliḥü meṣāliḥi cemāhīri’ṭ-ṭāifeti’n-naṣrāniyye ṣāḥibü
eẕyāli’l-ḥaşmeti ve’l-veḳār ṣāḥibü delāyili’l-mecdi ve’l-iftiḫār vilāyet-i Beç Ḳrālı İkinci
Rudolfo Ḳrāl ḫutimet ʿavāḳibühū bi’l-ḫayr
.imparādorluġuñuza lāyıḳ ve
sezāvār olan duʿālar ve s̱enālar taḳdīm ve temīm ḳılınduḳdan ṣoñra inhā-yı muḥibbāne
budur ki ḥālen ʿizzetlü ve mürüvvetlü Pādişāhımuz eʿazzullāhu enṣārahu ve żāʿafa iḳtidārahū ḥażretlerünüñ dergāh-ı
saʿādet-destgāh ve bārgāh-ı riʿfat-
.penāhları ki melceʾ-i ḫavāḳīn-i ḳaviyyü’l
iḳtidār ve melāẕ-ı selāṭīn-i ālī-miḳdārdur nāme-i ṣadāḳat-üslūbuñuz vārid olub
devletlü ve saʿādetlü Pādişāhumuz ḥażretleri
ile mābeynlerinde olan ṣulḥ u ṣalāḥ ve ʿahd ü emānuñuz mūcebince gönderilü-gelen
.virgüñüz ḥālen irsāl olınub lākin bir miḳdār teʿḫīr olınduġına baʿżı mevānīʿ
beyān idüb ve gendü serḥadduñuz tamām żabṭ olınub ehl-i islām cānibi żabṭ olınmamaġla
memleketimüze külli tecāvüz ve teʿaddī iderler
5 diyü bildirmişsiz nāme-i
meveddetüñüzde her ne ki taḳrīr ve taḥrīr ve ʿayān olınmuş ise mufaṣṣalan pāye-i
serīr-i saʿādet-maṣīr-i pādişāhīye ʿarż olınub cümle aḥvālüñüz ʿilm-i şerīf-i
ʿālem-şümūl-i ḫüsrevāneleri muḥīṭ ve şāmil olmaġla
.ol bābda ṣādır olınan
fermān-ı hümāyūnları mūcebince lāzım olduġı üzere nāme-i hümāyūnları yazılub irsāl
olındı ammā ol cānibe ḫafī ve mestūr olmaya ki ḥālen Ḳāşa ḳapudanı olan Yānoş nām
.müfsidüñ ḳarındaşı olub Tuḳāy ḳapūdānı
olan Ḳārlorūiz nām ehl-i fesād biñden ziyāde
atlu kāfir gönderüb Ṣolnoḳ serḥaddına żarar
ḳaṣdına geldüklerinde ʿasker-i İslām-ı felāḥ-fercām ile muḳābele idüb
.serdārları
ele girüb ve Ḳāşa
ḳapudanunuñ
ḳız ḳarındaşı oġlunuñ başı kesilüb dergāh-ı
saʿādet ve destgāh-ı pādişāhīye gönderilüb ele girüb bile kalan kefereden ṣulḥ u
ṣalāḥa muġāyir bu aṣl-ı fesād
.ve şenāʿata cürʾet itmeñüzüñ aṣlı nedir diyü suʾāl
olınduḳda serḥadda olan beglerümüz maʿrifeti ile gelüb fesāda mübāşeret iderüz
ḫuṣūṣen Segedīne tābiʿ Ṣupotġa nāḥiyesinden ve
ġayrından
10 dört yüz reʾs ṭavar sürüb ve Ṭolnadan
Budūna giden yolcılardan ḫaylī ādem alub ve Ḳuḳmāz palanḳasunuñ varoşunda olan
kārbān-sarāyı ḫaylī kāfir alay bayraġıyla baṣub
.ṭaşrada bulınan müslümānlaruñ
altı neferin diri alub bir neferi şehīd olmışdur ve Sirem sancaġında Dükīn nām tekyenüñ
şeyḫün alub ve Sirem cezīresinde defter
emīnünüñ bir nefer yoldaşın
.şehīd idüb ve Peşte ḳalʿası ḳurbında Sefer nām zaʿīmüñ dört nefer yoldaşın ḳatl idüb sekiz reʾs atın ve cümle
esbābın alub gidüb ve Egri nām ḫarbī ḳalʿanuñ
ve ol serḥadda olan
.ḳılāʿuñ ʿatlu ve piyādesiyle begleri Ḫaṭvān ̣ġāzīlerin puṣuya çeküb üç biñ miḳdārı ʿasker ile
gelüb on beş miḳdārı ġāzī şehīd olmışdur ve Peşteden
Vāca giderken
.
Şehmān nām zaʿīmüñ bir yoldaşın şehīd itmişlerdür ve Egri ve Kurvār nām ḳalʿalaruñ kāfirleri Segedīn sancaġına tābiʿ Sinvāl nām
palanḳa ġāzīlerin puṣuya çeküb beşlü āġāsı
15
Muḥammad Āġāyı on sekiz yoldaşıyla ve ālāy bayraġıyla almışlardur ve yine
Egri kāfirleri Segedīne tābiʿ Nākedvār
nām mezraʿadan Ṭımışvār ḫazīnesini getüren
kenzler evlerine giderken
.on beş nefer kimesne alınmışdur ve Peşteye ḳarīb Ollī nām
ḳaryede bir voyvodayı baṣub gendü ḫalāṣ olub atın ve esbābın almışlardur ve yine Egri ve Siroḳ kāfirleri Ṭolna ḳarşusuna gelüb
.atların bir yerde ḳoyub bir miḳdār kāfirler ile Ṭūna ṣuyın geçüb ġuzāz-ı Muḥammed
çavūşı çalub bir gözin şehīd itmişlerdür ve Ḳuyūn nām varoşdan Budūna giden bir gemiye baṣub müslümānlaruñ baʿżın diri
.alub ve baʿżın
şehīd idüb dört nefer ḫātūn alub gemilerin baturmışlardur ve Budūn
alay begi
Budūn sarāyınuñ taʿmīri içün reʿāyā sürmege
çıḳdıḳda bir miḳdār kāfir puṣudan çıḳub
.iki nefer sipāhiyi şehīd idüb ve Şehmān nām zaʿīmüñ elin çalub atların
almışlardur ve Segedīn
beginüñ
voyvodasın alub yoldaşın şehīd idüb gendünüñ
bir elin çalub
20 ʿamel-mānde itmişlerdür ve Arşāh nām köy sākinlerinden bir müslümānuñ evün baṣub esbābın ġāret
itmişlerdür ve ḫavāṣṣ-ı hümāyūndan Koroş nām
varoş mültezimi olan ʿAbdīnüñ
.iki nefer yoldaşın almışlardur ve Egri
kāfiri reʿāyānuñ iki yüzden ziyāde ṭavarın sürüb giderken Peşte
ḳapudanı irişüb ellerinden almışlardur ve
Cigerdelen pārḳānı altına iki biñ sekiz yüz
.atlu ile segirdüb Esterġon
begini dögüşmege daʿvet itmişlerdür ve Tātādan
Esterġon altına yigirmi beş atlu segirdüb Esterġon
begi aḳrabāsından Ḥamza Voyvoda bir voyvodasıyla daḫı - 1.2r -
.ve iki nefer ādemisiyle şehīd itmişlerdür ve Esterġon ̣azeblerinden ḳaravul bekleyenlerden ḳırḳ dört neferi bir
şāykasıyla almışlardur ve
sancaġında ḫavāṣṣ-ı hümāyūndan bir ḳarye iḥrāḳ itmişlerdür
.ve bir defʿa daḫı Vāl pārḳānı altına segirdüb ṣạgīrlerin sürüb
beşlü aġası İbrāhīm Āġāyı şehīd itmişlerdür
ve Tātādan on iki nefer kāfir Badūn varoşunuñ bir bodurumuna pūṣūya girüb
.
Budūn
beglerbegisi rāst gelüb almışlardur ve varoş
ḳurbunda iki nefer atlu kāfirler beşlülerinden Divāne Caʿferi şehīd itmişlerdür ve Ḥamza
Begüñ sarāyı olduġı köyüñ cümle ṭavarların
.
Ḳomorān ve Tātālu ṣürmüşlerdür ve Tātālı ve Ḳomorānlı
Budūnuñ dört beş defʿa oduncıların baṣub nice
kimesne diri almışlardur ve bir defʿa daḫı İstolī
Belġrāduñ oduncıların
5 baṣub nice ādemlerin ḳırub ve giriftār idüb nice
ṭavarların sürmüşler ve Budūnuñ ön kapusında
olan varoşunda sākin olan Ḥasan Çāvūşuñevün
baṣub
.ādemlerin ḳırub ṭavarların alub gitmişlerdür ve bi’l-fiʿl Tātādadur ve Segedīn
sancaġına tābiʿ Ṣuputḳa nāḥiyesinden üç dört
yüz ṭavar sürmüşlerdür ve Ṭūlnadan
Budūna giden yolcılardan
.alınan
müslümānlaruñ nihāyeti yoḳdur bu ẕikr olınan ḥāller Budūna ḳarīb olan yerlerde vāḳiʿ olmışdur ve Klīs serḥaddında İġşbār Īvān beş on
ḳıṭʿa ṭob ve żarbzan ile vilāyet-i
.pādişāhī ḫasāretine müteveccih olmışken
münhezim olub ve Zāçesneserḥaddında daḫı ʿahde
muḫālif ḥareketden ḫālī olınmaduġından ġayrı Ḳūpān ve Peçūy ve Şamonṭorna ve Sigetvār
veFilek veSeçen
.ve Noviġrād sancāḳlarında itdükleri fesād
ve teʿaddīlerinüñ nihāyetleri yoḳdur diyü taḳrīr iderler bu ḫuṣūṣlar ṣulḥ u ṣalāḥa
muġāyir vażʿdegil midür sizüñ serḥadduñuzda olan ādemlerüñüz bu aṣl
10 ḫilāf-ı ʿahd
ü emān teʿaddī ve tecāvüz idecek devletlü Pādişāhumuz ḥażretlerünüñ serḥadda olan ʿasker-i islāmı niçe żabṭ olınur
dāimā ṣulḥa muġāyir bir teʿaddī ve tecāvüz sizüñ cānibüñüzden
.ẓuhūr ider bu
ḫuṣūṣlar ṣaḥīḥ idügine iştibāh olmayub daḫı ve min-baʿd ʿasker-i islām żabṭ olınub
menʿ olınmaġa mecāl yoḳdur sizüñ gendü serḥaddüñüzi żabṭ itmeyecek bizüm
serḥaddumuzuñ
.ʿasker-i islāmı cibilliyetlerinde olan şecāʿat ve şehāmetleri
mūcebince ne vechle żabṭ olınmaġa ̣ḳābil olurlar be-heṛ ḥāl anlar daḫı var
maḳdūrlerin ṣarf itmege saʿy iderler mā-beynde olan
.ṣulḥ u ṣaḷāḥ emri muḳarrer
olıcak bu maḳūle naḳż-ı ʿahd olur ḫuṣūṣlara rıżā virülmek cāʾiz degildür saʿādetlü
Pādişāhumuzḥażretlerünüñ bu ḫuṣūṣda aṣlen
rıżā-yı şerīfleri yoḳdur
.dāʾimā nāmeñüz gelüb aḥvālüñüz pāye-i serīr-i
saʿādet-maṣīr-ı şāhānelerine ʿarż olınduḳda ṣulḥ u ṣaḷāḥ ḫuṣūṣında
s̱ābit-̣ḳademlerdür ḫilāf-ı ʿahd iş itmez diyü ʿarż olınur ve bundan aḳdem
15
Sulṭān Bāyezīd merḥūmuñ
zamānında
Bosna Begi olan Yaʿḳūb Beg merḥūm
Derençin Banmünhezim ḳılduḳda Bāḳ nām ḳalʿayı fetḥ idüb yıḳub ḫarāb idüb seksen yıldan
berü ḫarāb yatur iken
.siz ʿahde muġāyir ādem ḳoyub ẓabṭ eyleyüb ḫilāf-ı ʿahd
niçün böyle idersüz diyü suʾāl olunduḳda "eger biz ādem ḳomayayduḳ siz ādem ḳoyub
ẓabṭ iderdiñüz ol taḳdirce bizüm Seknām
.ḥiṣārumuza mużāyaḳa virürdüñüz” diyü cevāb virilür ol-miḳdār zamāndan berü ḫālī
ṭuran ḳalʿaya ḥālen siz ʿahde muġāyir ādem
ḳoyub ẓabṭ itmeñüz cāʾiz degildür bu ḫuṣūṣ
.ʿahde muġāyirdürPādişāh-ı ʿālem-penāh ḥażretlerinüñ rıżā-yı şerīfleri yoḳdur
mektūb-ı vidād vuṣūl bulduḳda bu bābda muḳayyed olub mābeynde münʿaḳid olan ṣulḥ u
ṣalāḥ mūcebince ḳalʿa-ı mezbūreden
.ādemiñüz iḫrāc eyleyüb ve yapılan yirlerin yıḳub gerü üslūb-ı sābıḳ üzere ḥālī
üzere ḳoyub naḳż-ı ʿahd olur ḫuṣūṣlara rıżāñuz gösterilmeye ve ḳalan virgüñüz daḫı
tedārik olınub
20 gönderülmek ile esās-ı ṣulḥ u ṣalāḥuñ istiḥkāmına saʿy eyleyesiz
ki reʿāyā vü berāyā eyyām-ı ʿadālet-i hümāyūn-ı pādişāhīde āsūde-ḥāll ve
müreffehü’l-aḥvāl olub kār ü kesblerinde olalar mādām ki
.ol cānibden naḳż-ı ʿahd
olur ḫuṣūṣlara mübāşeret olunmaya bu cānibden daḫı ḳāʿide-i ṣulḥ u ṣalāḥ riʿāyet
olınub esās-ı ʿahd ü emān münhedim olduġına rıżā-yı şerīf-i
.pādişāhī olmaduġı
maʿlūmuñuz ola ḫuṣūṣen sābıḳā Klīs begi olan
mezbūr Muṣṭafa Begüñ bu defʿa dergāh-ı
muʿallāya vārid olan mektūbunda meẕkūr İşbār Ġār
Yovān on ḳıṭʿa
.żarbzandan ġayrı ḳırḳ nefer boy begleri ve ḳırḳ alay
bayraġı ve beş biñden ziyāde atlu ve piyāde ile [?] mażarratı ḳaṣdına
geldüklerinde ʿasākir-i islām irişüb muḥkem ceng ü cidāl olub
.āḫer [? kāfir-i]
mezbūr muḳāvemete ḳādir olmayub firār eyledüklerin bildirüb ve meẕkūr Filek sancaġınuñ serḥaddında vāḳiʿ olan Ṣopotḳa ḳalʿasınuñ daḫı altına sekiz yüz nefer
kāfir segirdüb
25 mażarrat ḳaṣd itdüklerine Ferhād Beg ḫaberdār olub ʿale’ṣ-ṣabāh varub baṣub dört yüz neferden
ziyādesin ḳılıçdan geçirüb mażarrat ve fesādların defʿ ü refʿ eylemişdür eyle olsa
.bu maḳūle naḳż-ı ʿahd müʾeddī olur ḳażiyyelerden ġāyet ile ictināb ve iḥtiyāṭ
olınmaḳ gerekdür şöyle ki ol cānibden ʿahd ü emāna muġāyir evżāʿ ve eṭvār ẓuhūr ide
bu cānibden daḫı ʿahd u emāna riʿāyet olınmaġa
.imkān ḳalmaz aña göre muḳayyed
olub bünyān-ı ṣulḥ u ṣalāḥa ḫalel getürür efʿāl ve evżāʿdan kemāl mertebe iḥtirāz
olına taḥrīren fī evāsiṭ-i şehri Şevvālü’l-mükerrem sene ḫams ve ѕemānīn ve tisʿa-miʾe
.Be-medīne-i Ḳosṭanṭiniyye el-maḥmiyye
ḥamiyet ʿani’l-beliyye
Translation starts here
Laudable pride of the great commanders of Christendom, the elite of the illustrious magnates in the community of the Messiah, arbiter of the universal affairs of the community of the Nazarene, possessor of the trains of majesty and glory, possessor of manifestation of splendor and laudable pride, the king of the province of Vienna, King Rudolph II – may he end his days propitiously. Following the presentation of abundance of prayers and praises worthy of your empire, here is the friendly communication: Your letter declaring loyalty has reached the felicitous court of our esteemed and honorable sultan – may God glorify his supporters and multiply his power – whose court is the shelter of the exalted and serves as a refuge for powerful rulers and high-ranking sultans. You have stated that, according to the peace and concord and the treaty and security established between our fortunate and felicitous sultan and yourself, your tribute is currently being dispatched but it has been delayed due to certain reasons. You have reported that your border territories are fully under control, that the lands of the Muslim community are not under control in the same manner, and that there have been collective assaults and invasions. Everything written and conveyed in your friendly letter has been thoroughly presented to the sultan’s felicitous foot of the throne, and the noble and universal knowledge of the sultan has comprehended all your affairs. Consequently, per the imperial order issued on this matter, a sultanic letter has been written and sent to you. Additionally, the following matters should not be hidden from you:
- Karlović, the captain of Fort Tokaj and brother of the current captain of Fort Košice, the notorious János, sent over a thousand horsemen to cause harm to the Szolnok borders. The Muslim soldiers, in defending themselves, captured their leaders. The nephew of the captain of Košice was beheaded and his head was sent to the felicitous court of the sultan. When the captured infidels were asked why they dared to commit these atrocities against the peace and amity, they responded that they were directed by the commanders of the border territories and engaged in these acts of corruption.
- A herd of more than four hundred animals has been driven away from Szabadka/Subotica and other regions in Szegedin.
- Many travelers have been taken captive on the route from theTolna to Buda. Infidel troops raided the traveler in the suburb of Kukmaz palanka; six Muslims were captured, and one was martyred.
- In Syrmia, the Sheikh of a dervish lodge named Dükin was taken captive and an intendant of account books was killed.
- Near the fortress of Pest, four companions of a fief-holder named Sefer had been murdered and their eight horses were taken along with all their possessions.
- Horsemen and infantry from Eger castle and surrounding fortresses ambushed the ghazi warriors at Hatvan. They came with a force of about three thousand soldiers, killing fifteen warriors. While traveling from Pest to Vác, a companion of a fief-holder named Şehman was martyred.
- Infidels from Eger and Kővár castles with their regiment banners ambushed the ghazis of the Sinval palanka, subordinate to the province/territory (sanjak) of Szeged, capturing the captain of the mercenaries, Muhammed Agha, and eighteen of his companions. Additionally, infidels from Eger captured fifteen treasurers from the settlement named Nádudvar, subordinate to the Province/territory (sanjak) of Szeged,while they were returning home after delivering the Timişoara treasury.
- In a village named Olli near Pest,they raided a voivode. The voivode was later released, but his horse and belongings were taken.
- Again, the infidels from Eger and Bretnov reached the banks of the Tolna. Having left their horses, some crossed the Danube and captured the captain of the ghazi warriors named Muhammad, blinding him in one eye.
- They attacked a ship traveling from the suburb of Kuyun to Buda, capturing some Muslims, martyring others, and taking four women captive before sinking the ship.
- When the regiment commander of Buda went out to gather peasants for the repair of theBuda palace, the infidels ambushed them, martyring two horsemen(sipahi), and cutting off one hand of Şehman, a fief-holder, before taking their horses.
- They attacked the voivode of the bey of Szeged , stealing his clothes, martyring his companion, and cutting off one of his hands, rendering him incapable of work.
- They raided the house of a Muslim resident of the village named [? Arshah], stealing his belongings.
- From a suburb called Koroş which belong to the imperial crown lands, they captured two companions of the tax-farmer named Abdi.
- While more than two hundred cattle belonging to the peasants were being driven away by the infidels in Eger, the captain of Pest intercepted and retrieved them.
- Two thousand eight hundred horsemen arrived at the Párkány fort, challenging the commander of Esztergom to battle.
- From Tata, twenty-five horsemen came to Esztergom, martyring a voivode named Hamza, a relative of the Commander of Esztergom, along with one of his voivodes and two men. They also captured fourty-four patrolling frontier commanders and their boats. They burned a village from the imperial crown lands in the district, and on another occasion, they raided the fort named Vál, taking away the young ones and martyring the mercenary captain İbrahim Agha.
- Twelve infidels from Tata set an ambush in a hidden place (bodūrum) in the suburb of Buda, but the governer-general (beylerbeyi) of Buda encountered and defeated them. Near the suburb, two mounted infidels wearing royal gear on their heads martyred Di.
- Folks from Tata and Komárom drove away all the cattle from the village where Hamza Beg has his palace. They also frequently raided the woodcutters of Buda, taking many as captives. On another occasion, they raided the woodcutters of Székesfehérvár, killing many of their men, capturing others, and driving away numerous cattle. They raided the house of Hasan Çavuş, who lives in the suburb around the main gate of Buda, killing his men and taking his cattle, which are now located in Tata.
- Between three hundred and four hundred cattle were herded away from the Szabadka district, a subdivision of Szeged Province(Sanjak).
- There is no end to the Muslim captives taken from travelers who travel to Buda via theDanube.