The Ottoman Grand Vizierate (1560s–1760s)Großwesir Sokollu Mehmed Pascha an Kaiser Rudolf II., Konstantinopel, 20. bis 29. Januar 1577Letter from Grand Vizier Sokollu Mehmed Pasha to Emperor Rudolf II, Constantinople, 20-29 January 1577Vezir-i Azam Sokollu Mehmed Paşa’nın İmparator II. Rudolf II’a mektubu, Kostantiniyye, 20-29 Ocok 1577.Sokollu Mehmed Pashaota, en, de1577-01-20 ~ 1577-01-29İftiḫārü’l ümerāi’l-ʿiẓāmi’l-ʿīseviyye muḫtārü’l-küberāi’l-fiḫāmi fīʾl-milleti’l-mesīḥiyye muṣliḥü meṣāliḥi cemāhīri’ṭ-ṭāifeti’n-naṣrāniyye ṣāḥibü eẕyāli’l-ḥaşmeti ve’l-veḳār ṣāḥibü delāyili’l-mecdi ve’l-iftiḫār vilāyet-i Beç Ḳrālıikinci Rudolf Ḳrāl ḫutimet ʿavāḳibühū bi’l-ḫayr mābeynde olan dostluġa ve imparādorluġa lāyıḳ olan vüfūr s̱enālar ve duʿālar taḳdīm olınduḳdan ṣoñra inhā-yı muḥibbāne budur ki şimdiki ḥālde ʿizzetlü Pādişāhımuz eʿazzullāhu enṣārahu ve żāʿafa iḳtidārahū ḥażretlerinüñ āsitāne-i saʿādet-ʿunvānları ki bir maşrıḳ-ı iḳbāl ve muḳbil-i şifāʾ-ı ekās̱ire ve i̇ḳbāldur bundan aḳdem Beç ḳralı olub taḳdīr-i ilāhī birle mürd olan babañuz Maksimilyānuş ḳrāl zamanında saʿādetlü Pādişāhḥażretleri ile olan ṣadāḳat ve iḫlāṣ ve iḫtiṣāṣ mūcebince gönderilü gelen virgüyi mektūbī ve müʿtemed yarar ādemlerinüzden Bulsunḥ nām ādemi ile āsitāne-i rifʿat-mekānlarında ilçilik ḫidmetinde olan Dāvid Unġāda gönderüb ve siz daḫı mektūb-ı muvālāt-nümūnuñuz irsāl idüb ẕikr olunan virgü gönderildügin ve Babañuz zamanında olduġı gibi Pādişāhımuz ḥażretleri ile mābeynde olan ṣulḥ u ṣalāḥ ḫuṣūṣı ke-mā-kān muḳarrer olub serḥaddlar ṭarafeynden oñat vechle ẓabṭ u ḥıfẓ olınub şerāiṭ-i ʿahd riʿāyet olınub ḫilāfına cevāz gösterilmeye diyü bildirdügiñüz ecilden müşārün ileyh Babañuzuñ ve sizüñ mektūbuñuzda her ne ki tafṣīl ü beyān olınmış ise cümlesi saʿādetlü Pādişāhımuz ḥażretlerinüñ pāye-i-serīr-i saʿādet-muṣirr-i ʿizzet-temkīnlerine ʿarż olınub ʿilm-i şerīf-i ʿālem-şümūl-i şahāneleri muḥīṭ ve şāmil olduġundan ġayrı mektūbuñuzda meẕkūr ilçiñüz Dāvid Uġnād her ne dirse iʿtimād olına diyü işāret itdügüñüze bināʾen gönderilen virgü ile ilçi-i mezbūr divān-ı hümāyūn-ı saʿādet-ʿunvān-ı pādişāhīye gelüb ʿādet-i ḳadīme üzere Babañuz gönderdügi virgüyi teslīm itdükde gendü cānibinden bir ʿarż-ı ḥāl ibrāz idüb mefhūmına muṭālaʿa olunduḳda efendim imparādor ḥayātda iken ẕikr olınan virgüsin mezbūr ādemiyle mābeynde olan ʿahd-nāme-i ḥümāyūn mūcebince gönderüb mādām ki maʿhūd olan dostluḳ ve ṣulḥ u ṣalāḥ mābeynde müstaḥkem ola her sene gönderilügelen virgü gönderilür ammā bu es̱nāda İstolnī Belġrād Begi Caʿfer Beg dostluġa muḫālif aḳın idüb teʿaddī itmişdür ve gönderilügelen virgü vaḳtı ile gönderilmedügine sebeb serḥaddlarda ḫilāf-ı ʿahd teʿaddī iderler ve Leh vilāyetiñün ulu begleri mürd olan imparādorı ḳrāllıġa iḫtiyār itdüklerine Pādişāh ḥażretleriniñ riżā-yı şerīfleri olmadı ol memleket başḳa bir vilāyet olmaġla ḳadīmi ʿādetleri üzere ḫalḳ her ḳanġını ḳrāllıġa iḫtiyār idüb naṣb iderse ol olur zirā bir ṭarafa tābiʿ degiller ve hemān iḫtiyār itdükleri ḳrāl naṣb olınub tābiʿ olurlar saʿādetlü Pādişāhamünāsib degil idiki māniʿ ola idi ol ḫod ḳrāllıġa iḫtiyār olınmışdı ḳrāl olan Erdel Voyvodası gibi degildür eger Leh vilāyetine girmiş olaydı ʿahdlerin bozmaz idi saʿādetlü Pādişāhuñ bu ḫuṣūṣda rıżā-yı şerīfleri gerek idi vilāyet ḫarāba müteveccih olmasun diyü muḳayyed olmadı ve Erdel Voyvodası ʿahde muġāyir Ḫost ḳalʿasın alub ẓabṭ eyledi bu ḫuṣūṣ aña baġışlanmamışdur intiḳāmı alınur serḥadda olan begler ʿahde muġāyir vilāyete tecāvüz idüb esīr alub teʿaddī iderler ve ḫarāc virmeyen köylere ḫarāc teklīf iderler ve eger Leh vilāyetinüñ begleri girü yeñi imparādorı veyāḫūd imparādor neslinden birin ḳrāllıġa iḫtiyār iderlerse devletlü Pādişāh ḥażretleri māniʿ olmayalar ve Erdel Voyvodasınuñ ʿarżlarına iʿtiʿmād itmeyeler ve evvelden ḫarāc viregelmeyen köylere ḫarāc teklīf olunmaya eger Ḫalīl Beg defterindedür dirler ise İmparādor ol defteri bilmez ḳabūl daḫı itmez ve Ḫırvātserḥaddında alınanYuzm ve Rāsın ḳalʿaleri girü redd olına içinde müslümānlar namāz ḳıldı dinmek maʿzūr degildür bu ḫuṣūṣlar maḳbūl olmaz ise min-baʿd virgü gelmesine taʿahhüd itmezüm İmparādor daḫı gendüye ḳorımak içün tedārik görüb ḳayırur diyü kelimāt itmişdür ammā babañuzuñ ve sizüñ ḥālā gönderdügiñüz mektūbuñuzuñ muḥtevāsından evvelden olageldügi üzere mābeynde münʿaḳīd olan dostluḳ müstaḥkem olub ḫilāfı ẓuhūr itmemek fehm olunmaġla aña göre saʿādetlü Pādişāh ḥażretlerinüñ nāme-i şerīfleri yazılmışdı lākin her sözine iʿtimād olına diyü işāret itdügüñüz mezbūr ilçiñüzüñ pāye-i-serīr-i saʿādet maṣīr-i pādişāhiye ʿarż olunmaġa lāyıḳ kelimātı olmayub taḳrīr ü beyān itdügi cevāblarınuñ cümlesi ḫām ve nā-sezā ve dāʾire-i edebden ḫāric bī-hūde kelimātlar olub ol ecl cevāb-ı nā-ṣevābuñ mūcebi mābeynde olan ṣulḥ u ṣalāḥı ve ̣ʿahd ü emānı muḫill olduġından ġayrı niẓām-ı intiẓām-ı memleket ve refāhiyyet ve istirāḥat-ı raʿiyyet olur ḫuṣūṣlar degildürbabañuz ʿāḳıbet-endīşlük mülāḥaẓa idüb şimdiye degin gönderilügelen virgüsin teʾḫīr itmeyüb gönderüb belki murād olduġı es̱nāda daḫı ʿavāḳıb-ı umūrına nāẓır olub tedārik itmişdi el-ḥamdü li’llāh saʿādetlü Pādişāh-ı rubʿ-ı meskūn ḥażretlerinüñ ḳuvvet ve ḳudretleri ve şevket ve ṣalābetleri ve eṭrāf ve cevānibde olan ʿasākir-i encüm-şumārlarından ġayrı ol serḥaddlarda olan ʿasker-i nuṣret-şiʿār ve ʿadüvv-şikārları ne mertebede olub fi’l-cümle ruḫṣat virilür olsa memleket ve vilāyet ve reʿāyā vü berāyā ve kūrā ve nevāhī ne ḥāl üzere olacaġı maʿlūmuñuzdur ve Leh vilāyetinüñ ḳrālı şimdiye degin saʿādetlüPādişāhımuzuñ ābāʾ-yı kirām ve ecdād-ı ʿiẓāmlarına muṭīʿ ve münḳād olub dostluḳ ide gelüb dāimā virgüleri ile ādemleri āsitāne-i saʿādetlerine gelüb gitmekden ve ṭarafeynden muvālāt ve muṣāfātı mūceb nāmelerin gönderüb iẓhār-ı muvālāt itmekden ḫālī degiller idi taḳdīr-i ilāhī birle ḳrāl mürd olub yerine ḳrāl olmaġla münāsib oġlı ve ḳarındaşı olmamạgla beglerinden iḫtiyārları ve yararları āsitāne-i saʿādet-ʿunvānlarına mektūblar gönderüb memleket ve vilāyet kenef-i ḥimāyetlerinde āsūde-ḥāl olub riżā-yı şerīfleri üzere ḳrāllıġı kime müs̱evver iderler ise cümlemiz südde-i seniyye-i saʿādet-medārlarına ilticā itdük fermān-ı şerīflerine muntaẓırlaruz diyü ricā ve iltimās ve taṣarruf eyledügi ecilden ve Erdel voyvodası olub ḥālā vilāyet-i mezbūreye ḳrāl naṣb olunan Batūri İstivān daḫı yüce āsitānelerine iẓhār-ı ʿūbūdiyyet ve ṣadāḳat ve iḫtiṣāṣ itmiş sāyir ümerāʾ-yı zevī’l-iḥtirāmlarından olmaġla sancaġ-ı hümāyūnları ile beyne’l-aḳrān mümtāz ve ser-firāz ḳulları olmaġın riżā-yı şerīfleri ile ve ol vilāyet ḫalḳınuñ ʿādem gönderüb ḥüsn-i ḳabūl ile ḳrāllıġa ḳabūl itmeleri ile ḳrāl naṣb itmişlerdür eger vilāyet-i mezbūre ve eger Erdel vilāyeti sāyir memālīk-i maḥrūseleri meṣāfātından olub min-baʿd bir ḳabża ḫākine ḫāricden fermān-ı şerīflerine muḫālif daḫl ü tecāvüz olınduġına aṣlā rıżā-yı şerīfleri yoḳdur fi’l-vāḳiʿ olmaḳ daḫı münāsib degildür ve Ḫost ḳalʿası mā-teḳaddemden Erdele tābiʿ olub evveldenErdel voyvodası ẓabṭ idegelmiş iken Bekes didikleri laʿīn elinde olub ḫıyānet ve ʿadem-i iṭāʿati ẓāhir olmaġla elinden alınduġı münāsib olmışdur zirā meẕkūruñ muḳaddemā itdüġi fesād ve teʿaddī mābeynde münʿaḳid olan ṣulḥ u ṣalāḥa muġāyir vażʿ idi lākin anuñ gibi laʿīnün fesādı ile maʿhūd olan ʿahd ü emān muḫill olmasun diyü ḳabāḥatı setr olmışdı ḫuṣūṣā ḳalʿa-ı mezbūre üç ḥiṣṣe olub bir ḥiṣṣesi Ḫılmaş Ḳaraşotuñ ve bir ḥiṣṣesi Olurark ve bir ḥiṣṣesi daḫı mezbūr Bekes laʿīnüñ elinde olmaġın ḫilāf-ı ʿahd sizüñ cānibiñüze ilticā idüb siz daḫı ḥaḳḳından gelmemekle ḳalʿanuñ alınmasına sebeb olmışdur ve sāyir ḳalʿalarıñuzuñ alınmaġa daḫı ibtidā siz sebeb olub sizüñ ṭarafıñuzdan ḫilāf-ı ʿahd daḫl olmayınca bu cānibden tecāvüz olınmamışdur ve şimdiye degin bu cānibe virgü virmeyen köylere girü taʿarruż olınmayub ammā evvelden bu ṭarafa virgü viregelen ḳarye ve nevāhī ve vāroşlar ke-mā-kān olageldügi üzere virgüleri vireler diyü devletlü Pādişāhımuz ḥażretlerinüñ nāme-i hümāyūnlarında taṣrīḥ olınmışdur ve Erdel voyvodasından ve ġayrından ḫilāf-ı vāḳiʿ ṣādır olan kelimāta iʿtimād-ı hümāyūnları yoḳdur ve ʿasākir-i islām ḳuvvet-i ḳāḥireleri ile alub memālīk-i maḥrūse meṣāfātından olan ḳılāʿgirü redd olınsun dimek terk-i edebdür şimdiye degin ehl-i islām eline düşüb żabṭ olınan ḳılāʿgirü redd olınmaḳ ẓābıṭa-i ḥamiyyet-i ḫusrevāne ve ḳāʿide-i ġayret-i cihān-bānī degildür eyle olsa mektūb-ı vedād vuṣūl bulduḳda naẓm-ı intiẓām-ı memleket ve refāhiyyet ve istirāḥat-ı raʿiyyet ḫuṣūṣların mülāḥaẓa idüb daḫı muḳaddemā olan iltimāsıñuz mūcebince saʿādetlü Pādişāhımuz eʿazzullāhu enṣārahu ḥażretleri ṭarafından ṣulḥ u ṣalāḥ ḫuṣūṣı içün virilen ʿahd-nāme-i hümāyūnları mūcebince ʿamel olınub min-baʿd serḥaddlaruñuzı ve ḳapudanlaruñuzı oñat vechle ḥıfẓ ü ḥirāset ü ẓabṭ ü ṣiyānet idesiz ve mezbūr Bekeş-i laʿīn çünki ʿahde muġāyir ol cānibe varub min-baʿd memālīk-i maḥrūsemüz ṭarafına teveccüh itmesine ruḫṣat virilmeye ve muḳaddemā babañuz zamanında tedāḫül itmekle gönderilmeyüb bāḳī ḳalan virgüñüz daḫı teʾḫīr itdirilmeyüb ve memālīk-i maḥrūse-i pādişāhīye munżam olan vilāyetleri ve ḳılāʿ ve biḳāʿa ʿahde muġāyir sizüñ ṭarafıñuzdan bir ferdī daḫl ü tecāvüz itdürmeyüb ḳāʿide-i ṣulḥ u ṣalāḥ ve münʿaḳīd olan ʿahd ü emānı kemā hüve ḥaḳḳuḥū riʿāyet idüb ḫilāfına ruḫṣat virilmeye saʿādetlü Pādişāh-ı ʿālem-penāh ḥażretlerinüñ daḫı ḫilāfına merżīleri degildür ve serḥadda sizüñ memleket ve vilāyetiñüze ḫilāf-ı ʿahd daḫl ü taʿarruż iderler diyü şikāyet olınan begler āḫer sancaḳlara tebdīl olınub baʿżısına daḫı sizüñ memleketüñüz daḫl ü tecāvüz itmeyeler ṣoñra ḥaḳḳlarından gelinür diyü müʾekked ḥükm-i ḥümāyūn gönderilmişdür inşāllāhu teʿālā min-baʿd bu cānibden naḳż-ı ʿahd olur ḫuṣūṣ irtikāb olunmaz siz daḫı ḳāʿide-i ṣulḥ u ṣalāḥı dāimā merʿī ṭutub ḫilāfına cevāz gösterilmeye ki fevāidi sizüñ cānibiñüze ʿāid idügi melḥūẓuñuz ola ve bu sene-i mübārekede vāḳiʿ olan māh-ı şaʿbān’ul-muʿaẓẓamanuñ evāḫirinde nehr-i Ṭuna ile baʿżı kimesneler gemi ile gelürken Budūna iki mīl ḳarīb yerde sizüñ serḥaddıñuz eşḳiyāsı ḫilāf-ı ʿahd ü emān baṣub ehl-i islāmuñ kimin giriftār idüb ve kimin şehīd ve esbāb ve emvālların ġāret ve ḫasāret eylemişler imdi ṣulḥ u ṣalāḥa muġāyir giriftār olan esīrleri her kimde ise ḫalāṣ itdürüb ve alınan esbābların daḫı ʿaynı ile buldurub bī-ḳuṣūr Budūna olan Vezīr Muṣtāfā Pāşā edāmallāhu teʿālā iclālehuya īṣāl olına ki müşārün ileyh bī-ḳuṣūr aṣḥābına teslīm eyleye ve anuñ gibi ʿahd ü emāna muḫālif memālīk-i maḥrūse-i pādişāhīye ve bu vechle fesād idenlerüñ daḫı geregi gibi ḥaḳḳlarından gele ki min baʿd mābeynde vāḳiʿ olan ṣulḥ u ṣalāḥa muḫālif vażʿ itmege kimesne cürʾet itmege ḳādir olmaya taḥrīren fī evāil-i ẕi’l-ḳaʿdetü’l-mübārek sene erbaʿ ve s̱emānīn ve tisʿa-miʾe Be-medīne-i Ḳosṭanṭiniyye el-maḥrūseİftiharü’l ümerai’l- izami’l- iseviyye muhtarü’l-küberai’l-fihami fi l-milleti’l-mesihiyye muslihü mesalihi cemahiri’t-taifeti’n-nasraniyye sahibü ezyali’l-haşmeti ve’l-vekar sahibü delayili’l-mecdi ve’l-iftihar vilayet-i Beç Kralıikinci Rudolf Kral hutimet avakibühu bi’l-hayr mabeynde olan dostluġa ve imparadorluġa layık olan vüfur s̱enalar ve du alar takdim olındukdan soñra inha-yı muhibbane budur ki şimdiki halde izzetlü Padişahımuz e azzullahu ensarahu ve za afa iktidarahu hazretlerinüñ asitane-i sa adet- unvanları ki bir maşrık-ı ikbal ve mukbil-i şifa -ı ekas̱ire ve i̇kbaldur bundan akdem Beç kralı olub takdir-i ilahi birle mürd olan babañuz Maksimilyanuş kral zamanında sa adetlü Padişahhazretleri ile olan sadakat ve ihlas ve ihtisas mucebince gönderilü gelen virgüyi mektubi ve mü temed yarar ademlerinüzden Bulsunh nam ademi ile asitane-i rif at-mekanlarında ilçilik hidmetinde olan David Unġada gönderüb ve siz dahı mektub-ı muvalat-nümunuñuz irsal idüb zikr olunan virgü gönderildügin ve Babañuz zamanında olduġı gibi Padişahımuz hazretleri ile mabeynde olan sulh u salah hususı ke-ma-kan mukarrer olub serhaddlar tarafeynden oñat vechle zabt u hıfz olınub şerait-i ahd ri ayet olınub hilafına cevaz gösterilmeye diyü bildirdügiñüz ecilden müşarün ileyh Babañuzuñ ve sizüñ mektubuñuzda her ne ki tafsil ü beyan olınmış ise cümlesi sa adetlü Padişahımuz hazretlerinüñ paye-i-serir-i sa adet-musirr-i izzet-temkinlerine arz olınub ilm-i şerif-i alem-şümul-i şahaneleri muhit ve şamil olduġundan ġayrı mektubuñuzda mezkur ilçiñüz David Uġnad her ne dirse i timad olına diyü işaret itdügüñüze bina en gönderilen virgü ile ilçi-i mezbur divan-ı hümayun-ı sa adet- unvan-ı padişahiye gelüb adet-i kadime üzere Babañuz gönderdügi virgüyi teslim itdükde gendü canibinden bir arz-ı hal ibraz idüb mefhumına mutala a olundukda efendim imparador hayatda iken zikr olınan virgüsin mezbur ademiyle mabeynde olan ahd-name-i hümayun mucebince gönderüb madam ki ma hud olan dostluk ve sulh u salah mabeynde müstahkem ola her sene gönderilügelen virgü gönderilür amma bu es̱nada İstolni Belġrad Begi Ca fer Beg dostluġa muhalif akın idüb te addi itmişdür ve gönderilügelen virgü vaktı ile gönderilmedügine sebeb serhaddlarda hilaf-ı ahd te addi iderler ve Leh vilayetiñün ulu begleri mürd olan imparadorı krallıġa ihtiyar itdüklerine Padişah hazretleriniñ riza-yı şerifleri olmadı ol memleket başka bir vilayet olmaġla kadimi adetleri üzere halk her kanġını krallıġa ihtiyar idüb nasb iderse ol olur zira bir tarafa tabi degiller ve heman ihtiyar itdükleri kral nasb olınub tabi olurlar sa adetlü Padişahamünasib degil idiki mani ola idi ol hod krallıġa ihtiyar olınmışdı kral olan Erdel Voyvodası gibi degildür eger Leh vilayetine girmiş olaydı ahdlerin bozmaz idi sa adetlü Padişahuñ bu hususda rıza-yı şerifleri gerek idi vilayet haraba müteveccih olmasun diyü mukayyed olmadı ve Erdel Voyvodası ahde muġayir Host kal asın alub zabt eyledi bu husus aña baġışlanmamışdur intikamı alınur serhadda olan begler ahde muġayir vilayete tecavüz idüb esir alub te addi iderler ve harac virmeyen köylere harac teklif iderler ve eger Leh vilayetinüñ begleri girü yeñi imparadorı veyahud imparador neslinden birin krallıġa ihtiyar iderlerse devletlü Padişah hazretleri mani olmayalar ve Erdel Voyvodasınuñ arzlarına i ti mad itmeyeler ve evvelden harac viregelmeyen köylere harac teklif olunmaya eger Halil Beg defterindedür dirler ise İmparador ol defteri bilmez kabul dahı itmez ve Hırvatserhaddında alınanYuzm ve Rasın kal aleri girü redd olına içinde müslümanlar namaz kıldı dinmek ma zur degildür bu hususlar makbul olmaz ise min-ba d virgü gelmesine ta ahhüd itmezüm İmparador dahı gendüye korımak içün tedarik görüb kayırur diyü kelimat itmişdür amma babañuzuñ ve sizüñ hala gönderdügiñüz mektubuñuzuñ muhtevasından evvelden olageldügi üzere mabeynde mün akid olan dostluk müstahkem olub hilafı zuhur itmemek fehm olunmaġla aña göre sa adetlü Padişah hazretlerinüñ name-i şerifleri yazılmışdı lakin her sözine i timad olına diyü işaret itdügüñüz mezbur ilçiñüzüñ paye-i-serir-i sa adet masir-i padişahiye arz olunmaġa layık kelimatı olmayub takrir ü beyan itdügi cevablarınuñ cümlesi ham ve na-seza ve da ire-i edebden haric bi-hude kelimatlar olub ol ecl cevab-ı na-sevabuñ mucebi mabeynde olan sulh u salahı ve ̣ ahd ü emanı muhill olduġından ġayrı nizam-ı intizam-ı memleket ve refahiyyet ve istirahat-ı ra iyyet olur hususlar degildürbabañuz akıbet-endişlük mülahaza idüb şimdiye degin gönderilügelen virgüsin te hir itmeyüb gönderüb belki murad olduġı es̱nada dahı avakıb-ı umurına nazır olub tedarik itmişdi el-hamdü li’llah sa adetlü Padişah-ı rub -ı meskun hazretlerinüñ kuvvet ve kudretleri ve şevket ve salabetleri ve etraf ve cevanibde olan asakir-i encüm-şumarlarından ġayrı ol serhaddlarda olan asker-i nusret-şi ar ve adüvv-şikarları ne mertebede olub fi’l-cümle ruhsat virilür olsa memleket ve vilayet ve re aya vü beraya ve kura ve nevahi ne hal üzere olacaġı ma lumuñuzdur ve Leh vilayetinüñ kralı şimdiye degin sa adetlüPadişahımuzuñ aba -yı kiram ve ecdad-ı izamlarına muti ve münkad olub dostluk ide gelüb daima virgüleri ile ademleri asitane-i sa adetlerine gelüb gitmekden ve tarafeynden muvalat ve musafatı muceb namelerin gönderüb izhar-ı muvalat itmekden hali degiller idi takdir-i ilahi birle kral mürd olub yerine kral olmaġla münasib oġlı ve karındaşı olmamạgla beglerinden ihtiyarları ve yararları asitane-i sa adet- unvanlarına mektublar gönderüb memleket ve vilayet kenef-i himayetlerinde asude-hal olub riza-yı şerifleri üzere krallıġı kime müs̱evver iderler ise cümlemiz südde-i seniyye-i sa adet-medarlarına iltica itdük ferman-ı şeriflerine muntazırlaruz diyü rica ve iltimas ve tasarruf eyledügi ecilden ve Erdel voyvodası olub hala vilayet-i mezbureye kral nasb olunan Baturi İstivan dahı yüce asitanelerine izhar-ı ubudiyyet ve sadakat ve ihtisas itmiş sayir ümera -yı zevi’l-ihtiramlarından olmaġla sancaġ-ı hümayunları ile beyne’l-akran mümtaz ve ser-firaz kulları olmaġın riza-yı şerifleri ile ve ol vilayet halkınuñ adem gönderüb hüsn-i kabul ile krallıġa kabul itmeleri ile kral nasb itmişlerdür eger vilayet-i mezbure ve eger Erdel vilayeti sayir memalik-i mahruseleri mesafatından olub min-ba d bir kabza hakine haricden ferman-ı şeriflerine muhalif dahl ü tecavüz olınduġına asla rıza-yı şerifleri yokdur fi’l-vaki olmak dahı münasib degildür ve Host kal ası ma-tekaddemden Erdele tabi olub evveldenErdel voyvodası zabt idegelmiş iken Bekes didikleri la in elinde olub hıyanet ve adem-i ita ati zahir olmaġla elinden alınduġı münasib olmışdur zira mezkuruñ mukaddema itdüġi fesad ve te addi mabeynde mün akid olan sulh u salaha muġayir vaz idi lakin anuñ gibi la inün fesadı ile ma hud olan ahd ü eman muhill olmasun diyü kabahatı setr olmışdı hususa kal a-ı mezbure üç hisse olub bir hissesi Hılmaş Karaşotuñ ve bir hissesi Olurark ve bir hissesi dahı mezbur Bekes la inüñ elinde olmaġın hilaf-ı ahd sizüñ canibiñüze iltica idüb siz dahı hakkından gelmemekle kal anuñ alınmasına sebeb olmışdur ve sayir kal alarıñuzuñ alınmaġa dahı ibtida siz sebeb olub sizüñ tarafıñuzdan hilaf-ı ahd dahl olmayınca bu canibden tecavüz olınmamışdur ve şimdiye degin bu canibe virgü virmeyen köylere girü ta arruz olınmayub amma evvelden bu tarafa virgü viregelen karye ve nevahi ve varoşlar ke-ma-kan olageldügi üzere virgüleri vireler diyü devletlü Padişahımuz hazretlerinüñ name-i hümayunlarında tasrih olınmışdur ve Erdel voyvodasından ve ġayrından hilaf-ı vaki sadır olan kelimata i timad-ı hümayunları yokdur ve asakir-i islam kuvvet-i kahireleri ile alub memalik-i mahruse mesafatından olan kıla girü redd olınsun dimek terk-i edebdür şimdiye degin ehl-i islam eline düşüb zabt olınan kıla girü redd olınmak zabıta-i hamiyyet-i husrevane ve ka ide-i ġayret-i cihan-bani degildür eyle olsa mektub-ı vedad vusul buldukda nazm-ı intizam-ı memleket ve refahiyyet ve istirahat-ı ra iyyet hususların mülahaza idüb dahı mukaddema olan iltimasıñuz mucebince sa adetlü Padişahımuz e azzullahu ensarahu hazretleri tarafından sulh u salah hususı içün virilen ahd-name-i hümayunları mucebince amel olınub min-ba d serhaddlaruñuzı ve kapudanlaruñuzı oñat vechle hıfz ü hiraset ü zabt ü siyanet idesiz ve mezbur Bekeş-i la in çünki ahde muġayir ol canibe varub min-ba d memalik-i mahrusemüz tarafına teveccüh itmesine ruhsat virilmeye ve mukaddema babañuz zamanında tedahül itmekle gönderilmeyüb baki kalan virgüñüz dahı te hir itdirilmeyüb ve memalik-i mahruse-i padişahiye munzam olan vilayetleri ve kıla ve bika a ahde muġayir sizüñ tarafıñuzdan bir ferdi dahl ü tecavüz itdürmeyüb ka ide-i sulh u salah ve mün akid olan ahd ü emanı kema hüve hakkuhu ri ayet idüb hilafına ruhsat virilmeye sa adetlü Padişah-ı alem-penah hazretlerinüñ dahı hilafına merzileri degildür ve serhadda sizüñ memleket ve vilayetiñüze hilaf-ı ahd dahl ü ta arruz iderler diyü şikayet olınan begler aher sancaklara tebdil olınub ba zısına dahı sizüñ memleketüñüz dahl ü tecavüz itmeyeler soñra hakklarından gelinür diyü mü ekked hükm-i hümayun gönderilmişdür inşallahu te ala min-ba d bu canibden nakz-ı ahd olur husus irtikab olunmaz siz dahı ka ide-i sulh u salahı daima mer i tutub hilafına cevaz gösterilmeye ki fevaidi sizüñ canibiñüze aid idügi melhuzuñuz ola ve bu sene-i mübarekede vaki olan mah-ı şa ban’ul-mu azzamanuñ evahirinde nehr-i Tuna ile ba zı kimesneler gemi ile gelürken Buduna iki mil karib yerde sizüñ serhaddıñuz eşkiyası hilaf-ı ahd ü eman basub ehl-i islamuñ kimin giriftar idüb ve kimin şehid ve esbab ve emvalların ġaret ve hasaret eylemişler imdi sulh u salaha muġayir giriftar olan esirleri her kimde ise halas itdürüb ve alınan esbabların dahı aynı ile buldurub bi-kusur Buduna olan Vezir Mustafa Paşa edamallahu te ala iclalehuya isal olına ki müşarün ileyh bi-kusur ashabına teslim eyleye ve anuñ gibi ahd ü emana muhalif memalik-i mahruse-i padişahiye ve bu vechle fesad idenlerüñ dahı geregi gibi hakklarından gele ki min ba d mabeynde vaki olan sulh u salaha muhalif vaz itmege kimesne cür et itmege kadir olmaya tahriren fi evail-i zi’l-ka detü’l-mübarek sene erba ve s̱emanin ve tis a-mi e Be-medine-i Kostantiniyye el-mahruseTranslation des Mechmet Bassa briefs an ir ksl. Mt. etc.Nachdem eure ksl. Mt. unnsere vilfelltige, der gemainen zwischen uns wesenden guten freundtschafft und euer ksl. Mt. etc. wierdige und gezimende grueß vermellt und angebotten sein, wellen eure Mt. etc. hirmit freundtlichen wissen, alls jüngstlich euer Mt. etc. vatter weill unnd kaißer Maximilian, so hievor kyräl inn Wien gewest, und endtlich durch den willen Gottes mit Godt abgangen ist, hieher an die glückhselih und hohe Porten unnsers mächtigen kaisers, Gott erhallte ime sein sig, und mehr im sein macht, wellihe Porten mit alle glantz so fürtrefflich und glückselig ist, das alle diser zeit grosse herrn, wan sy komen und iro ehr anthunn, bey derselben alle erquickhung finden, der in zeit gedachtes khaiser Maximilians euer Mt. etc. vatters mit unsern glückhseligen khaiser wehrenden rainen und laudtern freundtschafft nach, sein gewonlich present unnd schreiben durch seinen getreuen hofdiener Wolfen Sinich, zu hand David Ungnadt, welliher an diser hohen Porten in dem ambt euer Mt. etc. potschafft residiert, geschickht, haben daneben auch euer Mt. etc. ire freundtliche Brief hirher gesendet, und weill die ernannt present hirher geordnet worden, haben euer Mt. etc. in berüerten iren schreiben vermeldt, das allermassen wie der gemeine fridt und guete rueh in zeit euer Mt. etc. vatters mit der hocheit unsers kaisers gewest, also soll er mit euer Mt. etc. gleichsfallß khrefftig und bestendig bleiben, auch von seiner hocheit thaill, wie sih gebürt, die endt oder zill der gränizen verwahrt, gezaumbt, die conditionen des frids und seiner articl geehrt, gehallten, und gar durhaus khein zertrennung oder widerwärtigkheit zuegelassen sein, und was allßo in ermelltes euer Mt. etc. vatters und euer Mt. etc. selbs schreibn begriffen und angezogen, dasselb alles ist vor dem glückhseligen und hohen tron unsers mächtigen kaisers fürgebracht und angezeigt, sollihes auch vonn seiner kaiserlichen hochait, wie auch diß, so euer Mt. etc. in iren schreiben sonnderbar vermelldt, das man nämblih obberüerter euer Mt. etc. potschafft David Unngnad in den ienigen, was ehr von euer Mt. etc. wegen fürbrüngen und sagen wierdt, volkhommen glauben geben sollen, alles woll angehört und verstanden worden.Mit angedeüter geschiffte geschickhter verehrung nun ist gedachte potschafft in dem ksl. hohen divan erschinen, und nahdem sy ermellte verehrung, so euer Mt. etc. vatter geschickhtt, der alltten gewonheit nah gelifertt, hat sy, die potschafft, darnah für sih selbs ein schrifft übergeben, welliher innhallt, als er gesehen und verlesen, sein sein etliche wort also lautend, darynn geschriben, befunden worden, nämblich mein aller gnedigister kaiser und herr, wie er noch in leben gewest, hatt dise sein verehrung bey gedachtem vom adl seinen Hofdiener, vermug der ksl. capitulation, herein gefertigt, und so lang der gemeine fridt, freundtschafft und guete rueh zwischen uns khrefftig unnd bestänndig wehret, wierdt man sollihe verehrung järlich schikhen. Unnder dessen aber hat der Giafer Beg von Stuellweissenwurg der freundtschafft zuwider straiff unnd allerley muetwillen gethonn, und so die verehrung nit zu rechter zeit hieher khommen, ist khein andere ursach, alls das man an den gränizen wider die articl des frids so villfelltige schäden unnd frevel üebt. Es hab auch sein hochait nit zuelassen wellen, das die fürnemesten herrn des khöniggreichs Polln die abgeleibte ksl. Mt. etc. zu irem könig erwehlen sollen, dann weill dasselb königreich ain freyes reich sey, so soll der ienig, den das vollck darynnen, iren allten statuten und gewonhaiten nach, zu irem könig fürnemen und erwehllen, könig sein und bleiben, so sey berüertes reich niemandts annderen alls nur irem könig underworffen und unntherthan, derwegen es nicht recht oder billich ist, das sich sein hochait, ir Mt. etc., hierynnen eintrag unnd hinderung zuthuen unnderstanden hat, seidtmall yr einmall, ir Mt. etc., zum konig in Polln erwehlt waren. Es hat auch disfalls mit ir Mt. etc. vill ein annders ansehen oder meinung alls mit den iezigen könig, der nurr ain weida inn Sibenwürgen gewest, dan ob ir Mt. etc. schon in Polln gezogen wären, so hetten sy darumb nit die capitl unnd pacta des königreichs mit seiner hochait zertrennt unnd aufgehebt, het also sein hocheit in albey woll darmit zufriden sein sollen. Damit nun dasselb königreich nit gar in das eusserist verderben geriett, habens ir Mt. etc. auch weidter nicht achten oder vill darnach fragen wellen, der weida in Sibenbürgen hab auch wider den frid das schloß Husst eingenommen, des im dan zu seiner Zeitt nit allso vergeblich oder ungerochen hingehen solle. Item die granizer beghen fallen, dem frids pact zuwider, in ir Mt. etc. gebiedt ain, fahren die armen unnderthannen auf und füeren sy hinweckh, dörffer, so zuvor ainihenn trübut niemalls geben, die zwingen sy darzue. So auch künfftig die herrn deß königreichs Polln die yezig ksl. Mt. etc. oder ain anndern von irem geschlächt von neuem zu irem könig erwöllen würden, so soll sein hocheit dieselb wahl mit nihte hindern, wie auch den falschen auflagen unnd verhezungen des weida in Siwenbürgen kheinen glauben geben unnd die von allters her niemallß tributierten dörffer zum tribut nit bezwingen lassen. Do man auch schonn sagen wollte, sy wären in des Halyl Begs puch aingeschriben, so erkennen oder nemen doch ir Mt. etc. dasselb puech gar nit an. Die schlosser Buzin unnd Zasin, die man an der crabatischen granizen eingenommen, sollen ungeacht der außred, da man fürgäbe, die Musulmanen heten schon ir gebett darinen gethonn, restituirt, und do dis alles nit stat haben, verfanncklich oder remediert sein wierdet.So weiß ich weidter nit zue zu sagen, das hinfüro mehr ain present komen, sonnder ir Mt. etc. würde, sich zubeschizen unnd zuretten auch andere mitl an die handt nemen, mit derselben sich fürsehen und gefasst machen. So wier nun auch dem innhalltt euer Mt. etc. vatters und irer selbst jüngsten schreiben so vil vernomen, das mmmm dem alltenn gewondlihen gebrauch nach, die gemeine freundtschafft zwischen uns steiff unnd vesst beharrenn und nichts widerwärtigs erwaxen soll, da ist hierüber seiner hochait khayserlicher brief geschriben worden. Weill uns aber auch euer Mr. etc. in ieren schreiben erynndert, das wier allen euer Mt. etc. potschafft fürbringen und reden glauben geben, so sein aber solliche euer Mt. etc. potschafft wordt nit werdt gewesen, das sy vor dem glückhseligen ksl. tron seiner hocheit fürbracht worden sein sollen. Alle dieselben ir der potschafft reden unnd andtwortten, die sy erzellt und erkhlärt hat, sein unzeidtige, unwierdige, ausser aller neuerung und unbesunnene wordt gewesen. Sollihe und dergleihen ungerüembte reden, über das sy den gemeinen friden, gueten rueh unnd sicherheit ungleichformig und unändlich, so sein sy auch nit dienstlich zu gubernierung des reichs noch fürder samb zu der armen untherthanen ruehigen fridlichen wesen. Dis alles nun hatt euer Mt. etc. vatter biß in sein unnd gar woll betraht, welliher sein gewondlich present weidter nit aufzogen, sondern hergeschickt, auch sonst, ehe er verschiden, seine lesste sachen woll führgesehen und geordnet hat. Gott sey gelobt, das ausser dem maht, sterckh, glantz unnd hocheit des glückhseligen kaysers, so die vier thaill der wellt besizt, auch seine kriegs hör, die an allen enden herumb umb die gränizen seines reichs so unzellich sein wie die stern, und in was grad allein sein sighafftes hör an der selben granizen, so gleich wie auf ainem gezaid seine feind von sich jagt, ist, das weiß man woll, da mans auch immer demselbigen ainigen hör zueließ, erkennen euer Mt. etc. in was standt und wesen das reich, herschafft, unnderthanen, inwohner, dörffer und gegenden geratten wurden.Die könig des lanndts Polln sein biß hehr unsers glückhseligen kaysers grossen und geehrten vattern anherrn unnd vorfordern untherworffen und untherthan gewest, haben mit inen freundtschafft gehabt und iere leuth niemalls gemanglt, mit ieren presenten an die glückhselig Porten ab und zue zuziehen, noch sollihe brief her zuschikhen, die nit der laudtern gueten freundtschafft gleichformig gewest wären, und haben allso beed theill, ir aufrichtige zuenaigunng und freundtlickheit gegen anainnder erzeigt. Derwegen dann, weill durch den willen gottes der könig in Polln gestorben unnd khein sohn oder brueder, der an sein stat zum königreich teuglich gewest wehre, hinder sein verlassen, da haben die elltisten und fürnemisten herrn des königreichs ire schreiben an die glückhselig Porten geschickt, bittend, ersuchend, hoffend und also sagend, das das königreich unnd herschafft unnder dem schutz seiner hochait, in rueh bestehe. Wen nun sein hochait, nach dero ksl. willen unnd gefellen zum könig bestätten wierdet, an- und mit demselben wellen wir all zufriden unnd benüegt, auch unther der glückhseligen Porten schutz unnd protection sein. Wir warten nunn allein auf seiner hocheit ksl. bevelh, weill sy im dann also gethan, und der gegenwertig fürgenommen und erwöllt könig in Polln, Bäthory Steffan, so zuvor weyda in Sibenbürgen gewest, sein dienstbarkheit und wahre threue gegen diser seiner hocheib erhabten Porten alzeit erzeigt, er auch ainer auß den geehrten beegen und ainn mit den ksl. sansiakh fahnen unnder seines gleichenn erkhorner unnd auserwölltter sclaf seiner hochait ist, haben sy zue mit seiner hochait gueten willen, nachdem die völckher desselben königreichs ire abgesanndte zu im geschickht, unnd in einhelligklich guet willig ins konigreich angenomen, von diser annemung wegen zum könig aein gesetzt.So dann nun erventes königreich Polln alß auch das landt Sibenbürgen eben in der acht und seiner hochait zuegehörig wie die andern ire reich ist, will sy in kheinenn wees zuelassen das in dem selben von frembden orten, wider iren ksl. bevelh, nur ein handt praidt erdtreichs molestiert unnd angefochten werde, es ist auch in der warheit, das eß geschehe, nit erlich. Das schloß Hüsst hat von allters her zu Siwenbürgen gehört. Erstlich wie es der weyda in Siwenbürgen guberniert, ist es in handen des verfluechten Beckheschen gewesen, alls aber sein verrätterey und ungehorsamb an tag kommen, ist auch recht unnd erlich gewest, das mans von seinen handen widergenommen hat, dan die bösheit, übllkhait unnd schalckheit, die ehr hievor beganngen hat, war dem gemainen frid und gueten rueh auch gar zu wider. Damit aber durch die boßhait und schallckheit aines sollihes znichtigen menschen, der gemaine friden nit geschwecht wurde, hat man sein boßheit etwas verdeckt und dissimuliert, und gehörrt das schloß auf drey teill, ein theill dem Hagimaschy Cristoff, der ander dem Oulandoraruch, und der dritte thaill war in handen des heillosen Bekheschen, wellicher alls er auf euer Mt. etc. seidten entwihen und euer Mt. etc. in nit gestrafft haben, ist er ursach gewest, das das gschloß eingenomen ist worden, deren ursachen aber der anndern euer Mt. etc. schlösser verlurst entschpringt der anfang nurr von euer Mt. etc. her, dan wan man von euer Mt. etc. seidten wider den frids anstandt nichts anfienge oder fürnämme, so würd von disem thaill der gleichen auch nichts beschehen. Die dörffer so hieheer khein tribut niemalls geben, sein nichts molestiert worden, aber die dörffer, gegendten, und stätt, so von allters herr auf disem theill iren tributh zallt haben, die sein ya in dem ksl. brief unsers glückhseligen kaisers geschriben und specificiert, das aller massen sy den tribut hievor zugeben phlegt, sy denselben noch allso reichen sollen. Es glaubt auch sein hochait nicht den falschen berichten, worten und verhetzungen, weder des weyda in Sübenbürgen noch ander. Die castell, so die musulmanischen soldaten mit ihrer khrafft erobert, wölliche castell numehr in das gebiedt seiner hocheit gehörn, zu sagen, das mans euer Mt. etc. wider soll geben, das wär ain sach gar auß der weiß one reverenz, dann die schlösser, so biß heer in die hennd der Musulmanen geratten und von inen beherscht werden, wider zukheren, das würde nit einem ksl. gubernament und seiner hochait reputation gleich formig, noh dem eifer und statuten eines kaisers gezimblich sein. Demnah wan euer ks. Mt. etc. unnser freundtlicher prief zu hannden gelanngt, wellen euer Mt. etc. auf die ding gedenckhen und woll betrahten, welliche die weiß und gubernierung des ganzen regiments, auch die rueh und siherhait der unntherthanen antreffen.Auf euer Mt. etc. begern, so sy den frid unnd guete rueh von dem glückhseligen kaiser, Gott erhallt im sein sig, zuerlangen gethan, hatt er euer Mt. etc. sein ksl. haubt confirmations brief geben, denselben sollen nun Mt. etc. hallten, unnd von nun hinfüran, wie es sich aignet, euer Mt. etc. granizen unnd graniz heubter woll im zaum hallten, verhieten, bewahren, und den ermelltten verfluchten Bekhesch, weill ehr ain mall dem frids anstanndt zuwider, sich auf euer Mt. etc. thäill begeben, hinfüro nit mehr gegen unserm gebiedt komen oder ziehen lassn, die verehrung die hievor in zeit euer Mt. etc. vatters nit geschickt worden, sonnder außen blliben, weill nun ir zeitt schon fürrüber, verner nit auf halltten, den schlössern, vessten und herschafften, so dem ksl. gebiedt seiner hochait zuegefüegt unnd gehörig sein, wider den fridlichen anstandt, verdruß oder überlasst zu zufiegen, kainen menschen von euer Mt. etc. taill nitt gestatten, sonder das fondament des fridens gueter rueh unnd gemainer sicherhait halltten, einihe widerwertickheit nit zuegeben, so wird nitt weniger sein hochait des glückseligen khaisers, zuefluchtt der wellt, ainihe frids trennung, die von seinem thaill thaill erwaxe oder erstehe, auch nit zue lassen. Betreffend die gränizen beegen, uber die geekhlagt worden, das sy, den frid zue wider, an den granizen euer Mt. etc. landt unnd gebiedt angriffen und geschedigt haben, diselben sein ab gesetzt, und inen andere sansiackhat gegeben. Ob auch schon etliche bevolhen worden, das sy euer Mt. etc. gebiedt nit belesstigen noch schedigen sollen wie dem allem, so ist ain ksl. bevelh außgangen, das auch dieselben sollen gestrafft werden. Ob es dem höchsten Gott gefellt, so soll vonn disem thaill nimmer ichtens, so den fridlichen anstanndt verrwierren möcht, sich zue tragen.Euer Mt. etc. woll auch deßgleichen das fundament des frids unnd gueter rueh ehren, hallten, und nit zue sehen, das man etwas denselben zu wider thue. Es bedennckh euer Mt. etc. das der nutz diser sachen nuer euer Mt. etc. theill widerfert, unnd in disem gebenedeiten jar, den lessten tag des monats Schäban, sein etlich personen in ainer barca auf der Tonau on ain ort zwo meill von Ofen gefarn, da haben sy die üblthätter von euer Mt. etc. granizen wider den frid unnd sicherheit angefallen, und die selben Musolmanen ain thaill gefangen, ain thaill todt geschlagen, auch alles was sy gehabtt haben, plindert und verwüesst. Derwegen so wellen eure Mt. etc. die ienigen, so dem frid und gueten rueh zu wider gefangen sein worden, widerumb vonn denen, so sy haben, ledig mahen, alle ir sachen so inen genomen worden, völligklich zusamben bringen lassen, und sy dem Mustafa Vezier Bassa von Ofen zueschicken, damit ehr dieselben sachen denen, so sie zuegehenn komen, wider umb zuestellen. Die aber, so sollihes gestallt wider den frid unnd sicherheit in dem ksl. gebiedt ubls unnd muetwillen geüebt, wellen euer Mt. etc., wie sich gebürrt, straffen lassen, auf das sich darnach keiner unnderschtehe, weidter etwas dem gemeinen friden unnd guetem rueh widerwärtigs füerzunemen unnd zuvollbringen.Laudable pride of the great commanders of Christendom, the elite of the illustrious magnates in the community of the Messiah, arbiter of the universal affairs of the community of the Nazarene, possessor of the trains of majesty and glory, possessor of manifestation of splendor and laudable pride, the king of the province of Vienna, King Rudolph II – may he end his days propitiously. Following the presentation of abundance of prayers and praises worthy of friendship between us and of your empire, here is the friendly communication: The threshold of felicity of his majesty, our honorable sultan – may God honor his supporters and multiply his power – marks the dawn of fortune and a source of healing for caesars. The tax that you have been sending as per the loyalty, sincerity, and special attachment established between your father King Maximilian, who was the king of Vienna and died by the will of God, and his majesties the prosperous sultan, was sent via your reliable courier agent named Bulsunh [Wolf Simmich] to David Ungnad, who serves as your resident ambassador at the exalted abode of the sultan. You also sent your letter of friendship in which you stated that the tax mentioned above was sent, that the peace and amity between us prevails as in the time of your father, that the borderlands shall be controlled and monitored in the best way possible by both parties, and that the conditions of the treaty shall be obeyed and its violations shall not be permitted. Whatever has been explained and declared in your and your father’s letter has been presented to our sultan’s prosperous and dignified throne and they have all been comprehended by his noble and universal knowledge. In your letter, you stated that we may trust your resident ambassador David Ungnad about whatever he reports. When David Ungnad delivered to the blessed court of the sultan the tribute your father sent as per the ancient custom, he also presented a petition of his own which contained the following: "While the former emperor was alive, the aforementioned tribute was sent through the specified agent according to the terms of the imperial letter of agreement between us. This tribute is sent annually to fortify the friendship and peace signed between us. However, during this time, Cafer Bey of Székesfehérvár conducted raids and committed acts of aggression in violation of that friendship. The cause for delays in the timely sending of the tribute was breaches of the agreement at the borders. Additionally, when the Great Lord [szlachta]of Poland elected our deceased emperor as their king, there was no noble consent from his majesty the sultan. However, since Poland is a separate country, according to their ancient customs, whoever the people elect and appoint as king becomes the king. They are not subject to any other power, and the elected individual is appointed as king. It was not appropriate for the glorious sultan to interfere in this matter, for the deceased emperor had been elected to the kingship. The king of Poland is not like the prince of Transylvania. If the emperor had entered the Polish province for this reason, it would not have constituted a breach of the agreement. The noble consent of the sultan in this matter was necessary. Nonetheless, the emperor did not pursue this issue to avoid devastation in that country. Furthermore, the Prince of Transylvania, contrary to the treaty, seized and occupied the fortress of Khust. We did not pardon him for this; we will exact revenge. The lords at the border, in violation of the treaty, invade our country, take captives, launch attacks, and demand tribute from villages that do not owe it. If the lords [szlachta] of the Polish province again elect the new emperor or someone from the imperial lineage as king, his majesty the sultan should not obstruct it. Additionally, the petitions sent by the Prince of Transylvania should not be trusted, and tribute should not be demanded from villages that have not historically given it. If they claim it is listed in ‘Halil Bey’s register, the emperor does not recognize or accept that register. Moreover, the fortresses of Užice and Rasinja ,taken on the Croatian border, should be returned; stating that ‘Muslims prayed in them’ is not acceptable. If these matters are not accepted, I no longer commit to sending of the tribute. The emperor ,likewise, will take necessary measures to protect himself.” Based on the contents of the letter sent by your father and yourself, it is understood that you desire to maintain the established friendship between us and do not wish for any contrary occurrences. The letter of the esteemed sultan was also written accordingly. However,the envoy – whom you referred to as ‘trustworthy in every word’ – did not articulate a single appropriate word worthy of being presented to the esteemed sultan.All his conveyed responses were crude, inappropriate, and devoid of decorum; such responses could disrupt the peace and agreements between us and they do not contribute to the order, prosperity, and tranquility of our country and subjects. Your father, being foresighted, had not delayed in sending the usual tribute and had seen to its provision when necessary, understanding the potential consequences of inaction. Thanks be to God the power and strength, the grandeur and majesty of the sultan of the inhabited quarters of the world are at the highest level and his soldiers, who are as numerous as the stars, are stationed at the borders, serving as the hunters of his enemies by God’s will. If these soldiers are given permission, you know what will happen to the countries, provinces, subjects, cities, and villages. The King of the Polish province had, until now, maintained loyalty and friendship with the noble ancestors of our esteemed sultan. Their representatives continuously visited the exalted court of the sultan with tributes, expressing their allegiance and friendship through appropriate correspondence. By God’s will,the King passed away. Since he had no son or brother to succeed him, the distinguished nobles ofPoland sent letters to sultan’s exalted court, stating: “Our land and province are under the sultan’s protection; we have all sought refuge with the sultan and await his noble decree on who shall be appointed king.” Given their expressions of loyalty and request for guidance, Stephen Báthory, who was the Voivode of Transylvania and who was appointed as the [new] King of Poland, is a servant of the sultan who declared his servitude, loyalty, and special attachment, making him one of the many honorable nobles who, under the sultan’s banner, is distinguished and honored among his peers. The people of Poland, following the sultan’s noble will, sent envoys and accepted Stephen Báthory as their king with respect and consent. Both the Polish and Transylvanian provinces are among the well-protected lands, and any intervention or aggression against even an inch of their territories, contrary to the sultan’s noble decree, is unacceptable. The fortress of Khust, which was previously under Transylvanian control, was seized from the cursed Gáspár Bekes, whose treachery and lack of obedience were evident, making his removal appropriate. Gáspár Bekes’s prior misdeeds and aggressions were contrary to the peace and agreement between us. However, to prevent the disruption of our agreements, we overlooked his transgressions. The mentioned Khust fortress, comprising three parts, was controlled by Christopher Báthory ,Boldizsár Balassa, and the aforementioned cursed Bekes. When the latter, against our agreement, sought refuge with you, appropriate action should have been taken on your side; since no action was taken, his fortress was seized. Additionally, the seizure of other fortresses was initiated by your side’s violation of the agreement. When there is no breach of the agreement on your part, there is no aggression from our side either. As stated in the noble decrees of the fortunate sultan,no further attacks will be made on villages that have not previously paid tribute to us. However, villages, small towns, and suburbs that have historically paid tribute will continue to do so. Furthermore, the sultan does not trust statements contrary to the truth, whether they come from the Voivode of Transylvania or others. Asking for the return of fortresses that were captured by the strength of the Muslim army and incorporated into the well-protected lands is to forsake decorum. Returning a fortress that has fallen into the hands of Muslims is not consistent with the determination and zeal of the sultan who is the keeper of the world. Therefore, upon receiving this friendly letter, consider the order, stability, and prosperity of the country and the tranquility of the subjects. Act according to the letter of agreement previously given by our fortunate sultan for peace and reconciliation. Protect and guard your borders and commanders most effectively. Do not permit the cursed Bekes to cross into our protected lands against the agreement and ensure that the overdue tribute from your father’s time is not delayed. No one from your side should trespass into our protected territories against the agreement and the principles of peace and agreement should be strictly adhered to. The principles of peace and reconciliation – as agreed upon in our treaty and covenant – should be strictly adhered to and no deviations should be permitted. The prosperous sultan - who is the refuge of the world – does not consent to any actions contrary to this. The frontier beys whom you claimed were violating the treaty and attacking your lands and provinces at the border have been reassigned to other territories (sanjaks). Furthermore, explicit imperial decrees have been issued to prevent other officials from intruding into or attacking your territories, with severe consequences if they do so. God willing, no actions breaching the terms of the agreement will be undertaken from our side henceforth. You should also continuously uphold the principles of peace and reconciliation without permitting any violations, as it will be beneficial for you to do so. In the last third of the blessed month of Shaban,at the beginning of this year,bandits from your borders launched an attack near a place two miles from Buda on the Danube River against our agreements, capturing some Muslims, killing others, and plundering their belongings. Now, any captives who have been seized in violation of the peace and reconciliation should be released, and the goods taken from them should be restored in their entirety and sent without delay to Vizier Mustafa Pasha-may God – make his glory eternal in Buda so that he may return them to their rightful owners. Likewise, those who have acted contrary to the treaty and covenant by causing disorder in the well-protected domains of the sultan should be appropriately dealt with to ensure that no one dares to cause situations contrary to the peace and reconciliation between us in the future. Written in the first third of the blessed month of Dhu al-Qadah, in the year 984. At the well-protected city of Constantinople.