click for en translation below
[1.1r]
.İftiḫārü’l ümerāi’l-ʿiẓāmi’l-ʿīseviyye muḫtārü’l-küberāi’l-fiḫāmi fīʾl-milleti’l-mesīḥiyye muṣliḥü meṣāliḥi cemāhīri’ṭ-ṭāifeti’n-naṣrāniyye ṣāḥibü eẕyāli’l-ḥaşmeti ve’l-veḳār ṣāḥibü delāyili’l-mecdi ve’l-iftiḫār vilāyet-i Beç× ve Alāmān× ve Nemçe× İmparādorı Maksimilyānūş Ḳrāl× ḫutimet ʿavāḳibühū-bi’l-ḫayr mā-beynde vāḳiʿ olan muvālāt ve muṣāfāta lāyıḳ ve sezā-vār olan ḫayırlu duʿālar ve s̱enālar taḳdīm olınduḳdan ṣoñra
.dostāne inhā olınur ki ḥāliyen bu cānibe mektūbuñuz vārid olub bundan aḳdem bu cānibden gönderilen mektūb-i müteʿallunuñ mażmūnı maʿlūm u mefhūm oldı ḫuṣūṣen ʿizzetlü pādişāh-ı gerdūn-iḳtidār× ḥażretleriyle mā-beynde olan ṣulḥ u ṣalāḥ üzere olan saʿy ve iḳdāmıñuz iġlāmından ziyāde mesrūr olub lākin serḥadda olan ʿasakir-i hümāyūn ṣulḥ u ṣalāḥa naẓar itmeyüb
.fitne ve fesāddan ḫālī olmaduḳlarına taʿaccüb olınur bu ḫuṣūṣa devletlü ve saʿādetlü Pādişāh-ıʿālem-penāh× ḥażretlerinüñ rıżā-yı şerīfleri olduġına iʿtimādımuz yoḳdur ṣulḥa muġāyir aḥvāller ṣādır olmışdur ve şimdiye degin ḫarāc virmeyen varoşlardan ve köylerden cebr ile ḫarāc ṭaleb iderler ve niçe yerlerimüz güçle tābiʿ itdürdiler ve İslām ʿaskeri
. Ḫırvāt× serḥaddına gelüb ḫalḳ bī-ḫaber iken Bojnā× nām ḳalʿamuzı alub ẓabt eylediler ve Bosna× serḥaddında Ġuslicek× nām ḳalʿayı daḫı muḥāṣara idüb aldılar ve Ostoranca× nām ḳalʿayı muḥāṣara idüb iki gün dögüb daḫı iki pāre ḳalʿa alub içine ādem ḳoyub ẓabt idüb ve Sigetvār× Begi× Ḳanije× ḳurbunda olan
5 And nām ḳalʿayı ḫarāb idüb ve cengcisin ḳırub helāk itmişler baʿdehū añ-ḳarīb [? XXXXXXXXXX ] nām ḳalʿa-yı daḫı yaḳmışlardur ve sene-yi sābıḳada Filek× ve Seçen× ʿaskeri Oḳçuḳ nām varoşı yaḳub iki yüz nefer ādem esīr idüb eks̱erin ḳatl itmişlerdür ve İlyā nām varoşdan on sekiz ādem esīr itmişlerdür ve Ḳanije× içinden on beş pāre
.köyi urub ġāret idüb ḫalḳın esīr ve ṭavārların ġāret itmişlerdür ve Novīġrād× ʿaskeri Abrīʿ nām köyi yaḳub ḫarāb itmişlerdür Budūnda× olan Vezīre× mektūb gönderdüb alınan ḳalʿalarımuz ve esīrlerimüz ṭaleb olunduḳda aṣlā muḳayyed olmayub ʿahde muġāyir cevāb virüb gönderilen virgü maḥż-i ṣulḥ u ṣalāḥ içün
.gönderilür virgünüñ irsāli ʿavḳ olınduġı sizüñ cānibiñüzden teʿaddī ve tecāvüz olunmaġla olmuşdur ve hem vilāyetimüzden baʿīd yerde olub ḳadīmden muḳīm olduġımız yerde olmamaġla teʾḫīr olınmışdur ġayrı ḫuṣūṣ mulāḥaẓa olınmaya saʿādetlü Pādişāh-ı ʿizzet-penāh× ḥażretlerinüñ mübārek ḫāk-i pāy-i şerīflerine ḥüsn-i taʿbīr ile iʿlām eyleyesiz ki
.bizüm cānibimüzden noḳṣān oldı diyü fehm itmeyeler lāzım olduġı üzere Budūnda× olanVezīre× mektūb gönderdük bize vire kāġıdın gönderin ki fī’l-ḥāl virgümüzi irsāl iderüz şimden ṣoñra bunuñ gibi teʿaddī vü fesād ü ẓulm olmaya ve ḫarāc virmeyen köylere daḫl ü tecāvüz olınmaya ve alınan ḳalʿalarımuz girü
.edā oluna Budūnda× olan Vezīr× ve sāʾīr begler veʿasker ḫalḳı ṣulḥ u ṣalāḥa riʿāyet eyleyeler ki min-baʿd ṣulḥ u ṣalāḥa muġāyir bir vażʿ ṣādır olmaya ve bir noḳṣānımuz ṣudūr itmeye bizüm elimüz altında olanlar ʿahde riʿāyet itmeyüb tecāvüz iderler ise tedārikleri görilüb ḥaḳḳlarından gelinür ve mektūbuñuzda Leh× ve Erdele× müteʿallıḳ ḫuṣūṣlar
10 ẕikr olınmış muḳaddemā Şaʿbān Çavuş ile iʿlām olınmış idi bu bābda saʿādetlü Pādişāh× ḥażretleri ṭarafında sūy-i ẓann buyurılmaya ve Klis× serḥaddında vāḳiʿ olan Senj× nām ḳalʿamuzuñ ḳapudanı küllī teʿaddī itmişlerdür bizüm ḫaberimüz yoḳdur ʿasker ḫalḳı itmişlerdür anları ʿazl idüb ḥaḳḳlarından gelürüz
.bizden olan kimesne ʿahde muḫālif iş itmez baʿzı müfsidler ṣulḥ u ṣalāḥı bozmaḳ isteyüb mübāşeret iderler anlaruñ bize ʿalāḳaları yoḳdur tābiʿ daḫı degillerdür anlar fesād iderler Seg× ṭāʾifesi mesʾūl olurlar ol bābda muḥkem tenbīh ve teʾkīd olınmışdur ki ehl-i fesādı memleket içine ḳomayub ele gelenlerin ḥaḳḳlarından gelinür
.diyü bildirmişsüz ve der-gāhı saʿādet-dest-gāhumuzden ilçiñüz× daḫı dīvān-ı hümāyūn-ı saʿādet-maḳrūna mektūb gönderüb bundan aḳdem merḥūm ve maġfūrunleh Sulṭān Selīm Ḫān×ʿaleyhi’r-raḥmeti ve’l-ġufrān ḥażretleri ʿināyet buyurduḳları ʿahd-nāme-yi şerīflerine muġāyir sene-i sābıḳadan ve işbu sene-i sāʾīr ki islām ʿaskeri Beç× vilāyetlerinde
.ve sāʾīr nāḥiyelerde itdükleri fesād u żarar u ziyān mustaḳill defter olunub irsāl olındı ṣulḥa muġāyir ve mā-beynde olan ʿahde muḫālif ṣudūr iden fesād ve teʿaddī muḳteżāsınca Bosnanuñ× virgüsüni ḳrāl muḥibbleri eglendürmek degil aṣlā göndermeyüb el ḳoyub niçe tedārikler görse olurdı
.zirā eger gendüler ve eger eli altında olanlar ṣuçsuz ve günāhsız iken islām ʿaskeri[ni] ol mertebe rencīde idüb ziyān itmişlerdür ki virgü eglendügine taʿaccüb idecek degildür ehl-i islām ʿahd-nāmede olan şerāʿiṭi riʿāyet itmeyüb tecāvüz itdükleriçün ḳrāl cānibinden daḫı tecāvüz fikrī
15 var idi ammā şerāʿiṭ-i ʿahde riʿāyet ider ḫuṣūṣan Alāmānuñ× begleri ḳrāla virgüyi göndermek diyü taḥrīk itmişler iken ḳrāl× anlaruñ sözüne baḳmayub Bosnanuñ× ve gelecek senenüñ virgüsün göndermege mübāşeret idüb tedārik eylemek üzeredir bu sene bu ḳadar ḥiṣārlar alınub
.yaḳub yıḳub ḫarāb eyledüklerinden ġayri ḳaryeler ġāret idüb ve ne ḳadar esīr itmişlerdür defter olınmışdur muḳaddemā ḫarāc virmiyen yerlere şimdi ḫarāc teklīf iderler aṣlā şimdiye degin ḫarāc virmemişlerdür ḫuṣūṣen sene-i sābıḳada aḥkām-ı şerīfe gönderilmişdi
.ḥālen ḫilāf-ı emr-i şerīf ṭaleb iderler ve ḥālen Noviġrād× Sancaġıbegi Ḳorponā× ve Buḳāniç ve eski Ṣolyunuñ reʿāyāsına ḫarāc virsünler diyü ḫaber gönderür ve Filek× ve Seçen× begleri daḫı fesāddan ḫālī olmayub ḫaylī zamāndan berü aġaçlar ve ormanlar ile baʿzı
.yollar ṭutılub baġlanmış iken şimdiki ḫālde begler yolları açub ol cāniblerde olan varoşlara ve ḳaryelere ḫavf virüb ḫarāc virmezseñüz ʿāmmeyi ḳatl iderüz diyü ḫaber gönderürler Dūnī ve Kākūy ḳalʿaları alınmazdan evvel ehl-i İslām hergiz ol yere daḫl itmeyüb ḫizmet teklīf
.olınmaz idi ve bunlardan māʿadā Ḫırvāt× ve İslovīn× serḥadlarında olan Bihke× Dastıviçe nām ḳurānuñ ḳalʿalarına ḫavf virüb muḥāṣara itmek isterüz diyü ḫaber gönderürler ḳrāl× muḥibbleri ṣulḥ u ṣalāḥuñ istiḥkāmı içün virgüyi irsāl ider iken ʿasker-i İslāma
20 icāzet virilür ricā olınur ki dostluḳ eyyāmında ṣulḥ u ṣalāḥa muġāyir iş olmaġı cāʾiz buyurmayalar saʿādetlü Pādişāh-ı rubʿ-ı meskūn× ḥażretlerinüñ ʿadāleti ve kimse sözüne taġmayub ḥaḳḳı icrā itmeleri ve ʿahdlerinde s̱ābit olduḳları maʿlūmdur ḳrāl× muḥibblerinüñ daḫı maʿlūmı
.olmışdur böyle iken serḥaddlarda olan fesādlaruñ ve żarar ve ziyānlaruñ menʿ ve defʿ olınmaduġına ḳrāl× muḥibbleri teʿaccüb ḳalmışdur ümīzdür ki ḳadīmden ḫarāc virmeyen varoş ve ḳurā ahālīsüine tecāvüz olınmaya diyü Budūnda× olan Vezīre× ve Ṭımışvār× Beglerbegine× ve serḥadda olan
.beglere aḥkām-ı şerīfe gönderilüb muḥkem tenbīh ü teʾkīd olına min-baʿd ol ahālī-yi ḳurādan ve yirlerden ḫarāc ṭaleb itmeyeler ve ehli-fesāduñ ḥaḳḳlarından geleler ve Erdel× voyvodasınuñ× ve tevābiʿinüñ ḫilāf-ı vāḳiʿʿarżlaruna iʿtimād buyurmayalar gendü ḥālinde olalar ve Alāmān× vilāyetlerinde
.ʿasker cemʿ olınmasınuñ sebebi Frānça× ve Filāndreye× nām vilāyetlerde maḳṣad-ı sefer olmaġla eger Rīm pāpā ve eger sāʾīr naṣārā begleri her biri leşker cemʿ idüb Frānçaya× ve Filāndreye× yardıma gönderürler bu ḫuṣūṣ içün sūy-i ẓann buyurulmaya diyü bildirmegin eger sizüñ ve eger ilçiñüzüñ× gönderdügi
.mektūblaruñ mefhūmı cümle iḫrāc olınub ʿizzetlü Pādişāhımuz× eʿazzullāhu enṣārahu ḥażretlerinüñ pāye-i serīr-i aʿlālarına gönderilüb cümlesine ʿilm-i şerīf-i ʿālem-şumūl-i ḫusrevāneleri muḥīṭ u şāmil olmışdur eyle olsa devletlü Pādişāhımuzuñ× āsitāne-i saʿādet-āşiyāneleri
25 dāʾimā mekşūf olub kimesnenüñ gelüb gitmesine menʿ ve redd olmayub dostluḳ üzere s̱ābit-ḳadem ve rāsiḫ-dem olub iẓhār-ı ṣadāḳat itdüklerüñ iltimāsları redd olınmayub mādām ki naḳż-ı ʿahd ve ḫilāf-ı vaʿd nesne ẓuhūr itmeye der-gāh ʿālīleri cānibinden daḫı ḫilāf-ı merżīleri olmayub dāʾimā bu ʿahd
.ü emāna riʿāyet iderler lākin şimdiye degin potra ve çeteler bozılub ḳalʿalar alınub ve ādemler esīr olmaḳ ki vāḳiʿ olmışdur mā-beynde olan ʿahd ü emāna muḫālif sizüñ cānibiñüzden olmışdur sizüñ serḥaddıñuzda olan ādemleriñüz gendü ḥāllerinde olmayub ḫilāf-ı ʿahd memālīk-i maḥrūse-i pādişāhīye
.segirdüb teʿaddī ve tecāvüz itmekle serḥadda olan ʿasker-i İslām daḫı dīn bābında olan ġayret ve ḥamiyyetleri muḳteżāsınca gendülerin ḳoruyub ve ḥiṣārlarun ḥıfẓ itmek içün muḳābele olub bizüm ṭopraġımuzda olmışdur sizüñ ṭopraġıñuzda olan ceng daḫı ṣahīḥdür zīrā sizüñ
.ādemleriñüz ḫilāf-ı ʿahd memleket ve vilāyete tecāvüz idüb ṭopraġımuza dāḫil olduḳdan ṣoñra ʿaskerimüz irişüb anlar daḫı muḳābele itmege ḳādir olmayub firār itmekle ʿasker-i hümāyūn daḫı taʿḳīb idüb sizüñ sınūruñuza dāḫil olub ceng olmışdur bu degildür ki serḥadda olan
.ʿaskerimüz ḫalḳı fermān-ı şerīf-i pādişāhīye muḫālif vażʿ ideler ve ḳalʿalaruñ alınması ḫuṣūṣı daḫı minvāl-i mezbūr üzere ḫilāf-ı ʿahd memālīk-i maḥrūse-i pādişāhīye dāḫil olan leşkeriñüzi tevārī ḥiṣāra bile dāḫil olub almışlardur ḥattā Bosna× serḥaddında daḫı bu es̱nāda alınan
30 Pojnī× ve Jāsīn× nām ḳalʿaları daḫı vech-i meşrūh üzere memālīk-ı pādişāhīye dāḫil olan leşkeriñüzi ʿasākir-i İslām taʿḳīb idüb ḥiṣār altına bile varub içerüye girüb almışlardur ḫuṣūṣen mā-beynde olan ʿahde muġāyir ḥiṣār almaġa ibtidā sizüñ ḳapudānlarıñuz sebeb olmışdur [1.2r]
.zirā geçen senede Ḳupān serḥaddında piyāde ve atlu çete çıḳub Belendvār nām palanḳayı iḥrāḳ idüb ve yine sene-i māżīde Esterġon× serḥaddında segirdüb Cigerdelen× palanḳasınuñ altına gelüb ḳumpāre atub ādem irişmekle ḫalāṣ olub ḫaylī ṭavār sürüb ve ādem alub gitmişlerdür bunlardan ġayrı
. Filek× serḥaddına segirdüb Ṣupanḳa× altına gelüb ādem alub baʿzını şehīd itmişlerdür ve Gūla× o cihette Pekeş× palanḳasın yaḳub yıḳub ve Budūn× altında yigirmi biñ miḳdārı ḳoyūn bozmuşlardur ve Rāḫsene ucunda Makurçuḳa ḳalʿasın alub yaḳub içinde olan ehl-i islāmı
.esīr itmişlerdür ve Ġrāniçe× nām ḳalʿayı daḫı iḥrāḳ idüb ehl-i islāmdan baʿzını esīr itmişlerdür ve ṭopla Ḳuka nām ḳalʿayı daḫı iḥrāḳ idüb içinden yetmiş beş nefer müslimānı esīr itmişlerdür ve Ostoniçce× ḳalʿasınuñ altında Septerlaḳa nām knezüñ taṣarrufunda olan
.ḳaryelerin urub fesād ve teʿaddī itmişlerdür maʿa-hāẕā şimdiye degin Seg× cānibinden ve Budūn× serḥaddından ve Bosna× ve Sigetvār× ṭarafından ve Pojeġadan× alınan kefereden ve der-gāh-ı saʿādet dest-gāha biñ miḳdārı dīl getirilüb ne vechle giriftār olduḳları her birinden suʾāl
5 olınduḳda serḥadd begleri gönderüb var ki memleket urub ādem alak diyü taḥrīk iderler anlaruñ iġvāʾ ve taḥrīkleri ile gelüb memālīk-ı pādişāhīye tecāvüz iderüz diyü taḳrīr iderler bu taḳdīrce ṣulḥ u ṣalāḥa muġāyir iş ḳanġı ṭarafdan olmış olur ve vilāyet-i Erdel×
. Voyvodyası× ṣulḥ u ṣalāḥa muġāyir Ḫost× ḳalʿasınuñ alınmasına sebeb budur ki ḳalʿa-i mezbūr evvelden üç ḥiṣṣe olub bir ḥiṣṣesi Ḫılmaş Ḳaraşotuñ× ve bir ḥiṣṣesi Bolozār× elinde ve bir ḥiṣṣesi daḫı Bekeş Ġaşpār× elinde olub mezbūr Bekeş Ġaşpār× sizüñ cānibiñüze varduḳda mā-beynde
.olan ṣulḥ u ṣalāḥ mūcebince size lāyıḳ ve lāzım ve muhimm olan meẕkūruñ× ḥaḳḳından gelmek idi eger meẕkūruñ× ḥaḳḳından gelinmiş olaydı böyle iḫtilāfa bāʿis̱ olmazdı müfsid-i mezbūruñ× taḥrīki ile ḳalʿa-i mezbūrenüñ üzerine gelüb almaḳ murād olınduġı
.müşārün ileyh voyvodanuñ× maʿlūmı olıcaḳ rıżām tedārik idüb almışdur müfsid-i mezbūruñ× Macār cinsinden olmaġla ol ṭāʾifeden çendān vefā olmaduġı maʿlūmuñuzdur vücūd-ı ḫabās̱et-ālūdeyi ṣaḥīfe-i rūzgārdan ḥaksār-ı nā-būd olmaḳ ṭarafeynuñ muvālāt ve muṣāfātuna
.sebeb ve bāʿis̱dur ve Pilāz Yanoş× oġlınuñ× ḥiṣārı olan Gögöy? ve Şamuşūḳa× ve Deraȳīn× ḳalʿalarını Budūnda× olan Vezīr Muṣṭafā Paşa× muḳaddemā alduġına bāʿis̱ meẕkūr Pilāz Yanoş× oġlınuñ× ʿiṣyānı sebeb olub cezasın bulmışdur ve Sek× eṭrāfında
10 ḫilāf-ı ʿahd memālīk-ı pādişāhīye gelüb ceng olub Venediklüden aṣlı suʾāl olınduḳda ḳalʿa-yı mezbūr× imparādora tābiʿdür deryāda ve ḳarada ʿahde muġāyir vażʿ anlardan ṣādır olur diyü cevāb virürler maʿlūmuñuz ola ki irsāl olınagelen virgüñüz
.teʾḫīr olınsun diyü ilgā iden Alāmān begleri gendü hevālarına tābiʿ olub bu maḳūle ifādelere cürʾet eyleyeler ʿaceb degildür zīrā mā-beynde olan ṣulḥ u ṣalāḥ bozılub daḫı ʿasākir-i İslām memleke ve vilāyetiñizi ḫasārāt eyleyeler anlar çekilüb ḳadīm ʿādetleri
.üzere size muʿāvenet eylemeyecekleri mukarrerdür anlaruñ bī-hūde kelimātlarına uyub reʿāyāyı pāy-māl itdürmek münāsib degildür eyle olsa saʿādetlü ve devletlü Pādişāhımuz× eʿazzullāhu enṣārahu ḥażretlerinüñ aṣlā ṣulḥ u ṣalāḥa muġāyir iş olduġına rıżā-yı şerīfleri yoḳdur
.siz serḥaddıñuzı oñat ẓabṭ itmeyüb suʾāl olınduḳda “bize tābiʿ degildür bizüm anlara ḥükmümüz geçmez müstaḳil ḳalʿayı münāsabeleridir” diyü cevāb virüb taʿallül itmeñüz ile serḥadda olan eger sizüñ cānibiñüzdedür ve eger bu ṭarafdandur mutaṣaddī fesāddan ḫālī degildür
.bu maḳūle ḫuṣūṣ ṣulḥa ve ʿahd ü emāna muḫālifdür siz serḥaddiñüzi oñat ẓabṭ u ḥıfẓ idüb ḫilāf-ı ʿahd iş itmeseydiñüz bizüm serḥaddımuzda olan beglerbegi ve sancakbegleri ve sāʾir ʿasākir-i nuṣret-meʾās̱ir-i pādişāhī daḫı mā-beynde olanʿahd ü emānı dāʾimā merʿī
15 ṭutub mādām ki sizüñ cānibiñüzden memālīk-ı maḥrūse-i şehinşāhīye daḫl u tecāvüz olınmaya bu cānibden daḫı naḳż-ı ʿahd itmezler idi ve şimdiye degin virilügelen virgü[ñü]z şimdiye degin teʾhīr olunmaḳla ġayrı mülāḥaẓa olınmuş imdi ḥālen vārid olan mektūbuñuzuñ
.mefhūmında virgü tedārik olınub teʾhīr itdürilmeyüb gönderilür diyü işāret olınmaġla gelmesi muḳarrer olunmaġın muḳaddemā münʿakid olan ʿahd ü emān kemā-kān muḳarrer olub ol bābda serḥadda olan düstūr-ı mükerrem Vezīr Muṣṭafā Paşa× edāmallāhu teʿālā maʿālihīye ve sāyir beglerbegi
.ve sancāk beglerine müʾekked aḥkām-ı şerīf gönderilüb tenbīh ve teʾkīd olınmuşdur mektūb-ı muḥabbet-üslūb vuṣūl bulduḳda meʾmūldur ki saʿādetlü Pādişāh-ı ʿālem-penāh× ḥażretlerinüñ āsitāne-yi saʿādet-intimāʾlarıyla muḳaddemā münʿakid olan ṣulḥ u ṣalāḥ ve ʿahd ü emān riʿāyet olınub
.şimdiye degin gönderilügelen virgüñüz mā-beynde olan ʿahd-nāme-i hümāyūnları mūcebince tedārik olınub irsāl olınmaġla iẓhār-ı mürüvvet ü muṣāfāt olınub min-baʿd ṭarafeynden naḳż-ı ʿahd olur ḫuṣūṣa irtikāb olınmaya serḥaddıñuzda olan beglerbegüze
.ʿahd ü emānuñ istiḥkāmı ḫuṣūṣın iʿlām idüb muḥkem tenbīh ve teʾkīd idüb ḫilāfına cevāz gösterilmeye bu tafṣīlden murādımuz muḳaddemā iʿlām olınduġı üzere ʿizzetlü Pādişāh-ı gerdūn-iḳtidār× ḥażretleriyle mā-beynde olan ṣulḥ u ṣalāḥ ve ʿahd ü emān
20 ḫuṣūṣı muʿazez ve mustaḥkem olub naḳż-ı ʿahd olmaġla reʿāyā rencīde olmamaḳdur āsitāne-i saʿādetde olan Davīd Uṇgnād× nām ilçiñüz daḫı mā-beynde olan ḳavāʿid-i ṣulḥ u ṣalāḥa riʿāyet idüb ilçilik edāsın yirine getürmekde ḳuṣūrı olmaduġı
.maʿlūmuñuz ola taḥrīren fī evāsıṭ-ı şehr-i Şevvāl-i aʿẓam sene erbaʿ ve ѕemānīn ve tisʿa-miʾe
.Be-maḳām-ı Ḳosṭanṭiniyye× ḫafī allāhu ʿan cemīʿ-i’l-beliyye
.İftiḫārü’l ümerāi’l-ʿiẓāmi’l-ʿīseviyye muḫtārü’l-küberāi’l-fiḫāmi fīʾl-milleti’l-mesīḥiyye muṣliḥü meṣāliḥi cemāhīri’ṭ-ṭāifeti’n-naṣrāniyye ṣāḥibü eẕyāli’l-ḥaşmeti ve’l-veḳār ṣāḥibü delāyili’l-mecdi ve’l-iftiḫār vilāyet-i Beç× ve Alāmān× ve Nemçe× İmparādorı Maksimilyānūş Ḳrāl× ḫutimet ʿavāḳibühū-bi’l-ḫayr mā-beynde vāḳiʿ olan muvālāt ve muṣāfāta lāyıḳ ve sezā-vār olan ḫayırlu duʿālar ve s̱enālar taḳdīm olınduḳdan ṣoñra
.dostāne inhā olınur ki ḥāliyen bu cānibe mektūbuñuz vārid olub bundan aḳdem bu cānibden gönderilen mektūb-i müteʿallunuñ mażmūnı maʿlūm u mefhūm oldı ḫuṣūṣen ʿizzetlü pādişāh-ı gerdūn-iḳtidār× ḥażretleriyle mā-beynde olan ṣulḥ u ṣalāḥ üzere olan saʿy ve iḳdāmıñuz iġlāmından ziyāde mesrūr olub lākin serḥadda olan ʿasakir-i hümāyūn ṣulḥ u ṣalāḥa naẓar itmeyüb
.fitne ve fesāddan ḫālī olmaduḳlarına taʿaccüb olınur bu ḫuṣūṣa devletlü ve saʿādetlü Pādişāh-ıʿālem-penāh× ḥażretlerinüñ rıżā-yı şerīfleri olduġına iʿtimādımuz yoḳdur ṣulḥa muġāyir aḥvāller ṣādır olmışdur ve şimdiye degin ḫarāc virmeyen varoşlardan ve köylerden cebr ile ḫarāc ṭaleb iderler ve niçe yerlerimüz güçle tābiʿ itdürdiler ve İslām ʿaskeri
. Ḫırvāt× serḥaddına gelüb ḫalḳ bī-ḫaber iken Bojnā× nām ḳalʿamuzı alub ẓabt eylediler ve Bosna× serḥaddında Ġuslicek× nām ḳalʿayı daḫı muḥāṣara idüb aldılar ve Ostoranca× nām ḳalʿayı muḥāṣara idüb iki gün dögüb daḫı iki pāre ḳalʿa alub içine ādem ḳoyub ẓabt idüb ve Sigetvār× Begi× Ḳanije× ḳurbunda olan
5 And nām ḳalʿayı ḫarāb idüb ve cengcisin ḳırub helāk itmişler baʿdehū añ-ḳarīb [? XXXXXXXXXX ] nām ḳalʿa-yı daḫı yaḳmışlardur ve sene-yi sābıḳada Filek× ve Seçen× ʿaskeri Oḳçuḳ nām varoşı yaḳub iki yüz nefer ādem esīr idüb eks̱erin ḳatl itmişlerdür ve İlyā nām varoşdan on sekiz ādem esīr itmişlerdür ve Ḳanije× içinden on beş pāre
.köyi urub ġāret idüb ḫalḳın esīr ve ṭavārların ġāret itmişlerdür ve Novīġrād× ʿaskeri Abrīʿ nām köyi yaḳub ḫarāb itmişlerdür Budūnda× olan Vezīre× mektūb gönderdüb alınan ḳalʿalarımuz ve esīrlerimüz ṭaleb olunduḳda aṣlā muḳayyed olmayub ʿahde muġāyir cevāb virüb gönderilen virgü maḥż-i ṣulḥ u ṣalāḥ içün
.gönderilür virgünüñ irsāli ʿavḳ olınduġı sizüñ cānibiñüzden teʿaddī ve tecāvüz olunmaġla olmuşdur ve hem vilāyetimüzden baʿīd yerde olub ḳadīmden muḳīm olduġımız yerde olmamaġla teʾḫīr olınmışdur ġayrı ḫuṣūṣ mulāḥaẓa olınmaya saʿādetlü Pādişāh-ı ʿizzet-penāh× ḥażretlerinüñ mübārek ḫāk-i pāy-i şerīflerine ḥüsn-i taʿbīr ile iʿlām eyleyesiz ki
.bizüm cānibimüzden noḳṣān oldı diyü fehm itmeyeler lāzım olduġı üzere Budūnda× olanVezīre× mektūb gönderdük bize vire kāġıdın gönderin ki fī’l-ḥāl virgümüzi irsāl iderüz şimden ṣoñra bunuñ gibi teʿaddī vü fesād ü ẓulm olmaya ve ḫarāc virmeyen köylere daḫl ü tecāvüz olınmaya ve alınan ḳalʿalarımuz girü
.edā oluna Budūnda× olan Vezīr× ve sāʾīr begler veʿasker ḫalḳı ṣulḥ u ṣalāḥa riʿāyet eyleyeler ki min-baʿd ṣulḥ u ṣalāḥa muġāyir bir vażʿ ṣādır olmaya ve bir noḳṣānımuz ṣudūr itmeye bizüm elimüz altında olanlar ʿahde riʿāyet itmeyüb tecāvüz iderler ise tedārikleri görilüb ḥaḳḳlarından gelinür ve mektūbuñuzda Leh× ve Erdele× müteʿallıḳ ḫuṣūṣlar
10 ẕikr olınmış muḳaddemā Şaʿbān Çavuş ile iʿlām olınmış idi bu bābda saʿādetlü Pādişāh× ḥażretleri ṭarafında sūy-i ẓann buyurılmaya ve Klis× serḥaddında vāḳiʿ olan Senj× nām ḳalʿamuzuñ ḳapudanı küllī teʿaddī itmişlerdür bizüm ḫaberimüz yoḳdur ʿasker ḫalḳı itmişlerdür anları ʿazl idüb ḥaḳḳlarından gelürüz
.bizden olan kimesne ʿahde muḫālif iş itmez baʿzı müfsidler ṣulḥ u ṣalāḥı bozmaḳ isteyüb mübāşeret iderler anlaruñ bize ʿalāḳaları yoḳdur tābiʿ daḫı degillerdür anlar fesād iderler Seg× ṭāʾifesi mesʾūl olurlar ol bābda muḥkem tenbīh ve teʾkīd olınmışdur ki ehl-i fesādı memleket içine ḳomayub ele gelenlerin ḥaḳḳlarından gelinür
.diyü bildirmişsüz ve der-gāhı saʿādet-dest-gāhumuzden ilçiñüz× daḫı dīvān-ı hümāyūn-ı saʿādet-maḳrūna mektūb gönderüb bundan aḳdem merḥūm ve maġfūrunleh Sulṭān Selīm Ḫān×ʿaleyhi’r-raḥmeti ve’l-ġufrān ḥażretleri ʿināyet buyurduḳları ʿahd-nāme-yi şerīflerine muġāyir sene-i sābıḳadan ve işbu sene-i sāʾīr ki islām ʿaskeri Beç× vilāyetlerinde
.ve sāʾīr nāḥiyelerde itdükleri fesād u żarar u ziyān mustaḳill defter olunub irsāl olındı ṣulḥa muġāyir ve mā-beynde olan ʿahde muḫālif ṣudūr iden fesād ve teʿaddī muḳteżāsınca Bosnanuñ× virgüsüni ḳrāl muḥibbleri eglendürmek degil aṣlā göndermeyüb el ḳoyub niçe tedārikler görse olurdı
.zirā eger gendüler ve eger eli altında olanlar ṣuçsuz ve günāhsız iken islām ʿaskeri[ni] ol mertebe rencīde idüb ziyān itmişlerdür ki virgü eglendügine taʿaccüb idecek degildür ehl-i islām ʿahd-nāmede olan şerāʿiṭi riʿāyet itmeyüb tecāvüz itdükleriçün ḳrāl cānibinden daḫı tecāvüz fikrī
15 var idi ammā şerāʿiṭ-i ʿahde riʿāyet ider ḫuṣūṣan Alāmānuñ× begleri ḳrāla virgüyi göndermek diyü taḥrīk itmişler iken ḳrāl× anlaruñ sözüne baḳmayub Bosnanuñ× ve gelecek senenüñ virgüsün göndermege mübāşeret idüb tedārik eylemek üzeredir bu sene bu ḳadar ḥiṣārlar alınub
.yaḳub yıḳub ḫarāb eyledüklerinden ġayri ḳaryeler ġāret idüb ve ne ḳadar esīr itmişlerdür defter olınmışdur muḳaddemā ḫarāc virmiyen yerlere şimdi ḫarāc teklīf iderler aṣlā şimdiye degin ḫarāc virmemişlerdür ḫuṣūṣen sene-i sābıḳada aḥkām-ı şerīfe gönderilmişdi
.ḥālen ḫilāf-ı emr-i şerīf ṭaleb iderler ve ḥālen Noviġrād× Sancaġıbegi Ḳorponā× ve Buḳāniç ve eski Ṣolyunuñ reʿāyāsına ḫarāc virsünler diyü ḫaber gönderür ve Filek× ve Seçen× begleri daḫı fesāddan ḫālī olmayub ḫaylī zamāndan berü aġaçlar ve ormanlar ile baʿzı
.yollar ṭutılub baġlanmış iken şimdiki ḫālde begler yolları açub ol cāniblerde olan varoşlara ve ḳaryelere ḫavf virüb ḫarāc virmezseñüz ʿāmmeyi ḳatl iderüz diyü ḫaber gönderürler Dūnī ve Kākūy ḳalʿaları alınmazdan evvel ehl-i İslām hergiz ol yere daḫl itmeyüb ḫizmet teklīf
.olınmaz idi ve bunlardan māʿadā Ḫırvāt× ve İslovīn× serḥadlarında olan Bihke× Dastıviçe nām ḳurānuñ ḳalʿalarına ḫavf virüb muḥāṣara itmek isterüz diyü ḫaber gönderürler ḳrāl× muḥibbleri ṣulḥ u ṣalāḥuñ istiḥkāmı içün virgüyi irsāl ider iken ʿasker-i İslāma
20 icāzet virilür ricā olınur ki dostluḳ eyyāmında ṣulḥ u ṣalāḥa muġāyir iş olmaġı cāʾiz buyurmayalar saʿādetlü Pādişāh-ı rubʿ-ı meskūn× ḥażretlerinüñ ʿadāleti ve kimse sözüne taġmayub ḥaḳḳı icrā itmeleri ve ʿahdlerinde s̱ābit olduḳları maʿlūmdur ḳrāl× muḥibblerinüñ daḫı maʿlūmı
.olmışdur böyle iken serḥaddlarda olan fesādlaruñ ve żarar ve ziyānlaruñ menʿ ve defʿ olınmaduġına ḳrāl× muḥibbleri teʿaccüb ḳalmışdur ümīzdür ki ḳadīmden ḫarāc virmeyen varoş ve ḳurā ahālīsüine tecāvüz olınmaya diyü Budūnda× olan Vezīre× ve Ṭımışvār× Beglerbegine× ve serḥadda olan
.beglere aḥkām-ı şerīfe gönderilüb muḥkem tenbīh ü teʾkīd olına min-baʿd ol ahālī-yi ḳurādan ve yirlerden ḫarāc ṭaleb itmeyeler ve ehli-fesāduñ ḥaḳḳlarından geleler ve Erdel× voyvodasınuñ× ve tevābiʿinüñ ḫilāf-ı vāḳiʿʿarżlaruna iʿtimād buyurmayalar gendü ḥālinde olalar ve Alāmān× vilāyetlerinde
.ʿasker cemʿ olınmasınuñ sebebi Frānça× ve Filāndreye× nām vilāyetlerde maḳṣad-ı sefer olmaġla eger Rīm pāpā ve eger sāʾīr naṣārā begleri her biri leşker cemʿ idüb Frānçaya× ve Filāndreye× yardıma gönderürler bu ḫuṣūṣ içün sūy-i ẓann buyurulmaya diyü bildirmegin eger sizüñ ve eger ilçiñüzüñ× gönderdügi
.mektūblaruñ mefhūmı cümle iḫrāc olınub ʿizzetlü Pādişāhımuz× eʿazzullāhu enṣārahu ḥażretlerinüñ pāye-i serīr-i aʿlālarına gönderilüb cümlesine ʿilm-i şerīf-i ʿālem-şumūl-i ḫusrevāneleri muḥīṭ u şāmil olmışdur eyle olsa devletlü Pādişāhımuzuñ× āsitāne-i saʿādet-āşiyāneleri
25 dāʾimā mekşūf olub kimesnenüñ gelüb gitmesine menʿ ve redd olmayub dostluḳ üzere s̱ābit-ḳadem ve rāsiḫ-dem olub iẓhār-ı ṣadāḳat itdüklerüñ iltimāsları redd olınmayub mādām ki naḳż-ı ʿahd ve ḫilāf-ı vaʿd nesne ẓuhūr itmeye der-gāh ʿālīleri cānibinden daḫı ḫilāf-ı merżīleri olmayub dāʾimā bu ʿahd
.ü emāna riʿāyet iderler lākin şimdiye degin potra ve çeteler bozılub ḳalʿalar alınub ve ādemler esīr olmaḳ ki vāḳiʿ olmışdur mā-beynde olan ʿahd ü emāna muḫālif sizüñ cānibiñüzden olmışdur sizüñ serḥaddıñuzda olan ādemleriñüz gendü ḥāllerinde olmayub ḫilāf-ı ʿahd memālīk-i maḥrūse-i pādişāhīye
.segirdüb teʿaddī ve tecāvüz itmekle serḥadda olan ʿasker-i İslām daḫı dīn bābında olan ġayret ve ḥamiyyetleri muḳteżāsınca gendülerin ḳoruyub ve ḥiṣārlarun ḥıfẓ itmek içün muḳābele olub bizüm ṭopraġımuzda olmışdur sizüñ ṭopraġıñuzda olan ceng daḫı ṣahīḥdür zīrā sizüñ
.ādemleriñüz ḫilāf-ı ʿahd memleket ve vilāyete tecāvüz idüb ṭopraġımuza dāḫil olduḳdan ṣoñra ʿaskerimüz irişüb anlar daḫı muḳābele itmege ḳādir olmayub firār itmekle ʿasker-i hümāyūn daḫı taʿḳīb idüb sizüñ sınūruñuza dāḫil olub ceng olmışdur bu degildür ki serḥadda olan
.ʿaskerimüz ḫalḳı fermān-ı şerīf-i pādişāhīye muḫālif vażʿ ideler ve ḳalʿalaruñ alınması ḫuṣūṣı daḫı minvāl-i mezbūr üzere ḫilāf-ı ʿahd memālīk-i maḥrūse-i pādişāhīye dāḫil olan leşkeriñüzi tevārī ḥiṣāra bile dāḫil olub almışlardur ḥattā Bosna× serḥaddında daḫı bu es̱nāda alınan
30 Pojnī× ve Jāsīn× nām ḳalʿaları daḫı vech-i meşrūh üzere memālīk-ı pādişāhīye dāḫil olan leşkeriñüzi ʿasākir-i İslām taʿḳīb idüb ḥiṣār altına bile varub içerüye girüb almışlardur ḫuṣūṣen mā-beynde olan ʿahde muġāyir ḥiṣār almaġa ibtidā sizüñ ḳapudānlarıñuz sebeb olmışdur [1.2r]
.zirā geçen senede Ḳupān serḥaddında piyāde ve atlu çete çıḳub Belendvār nām palanḳayı iḥrāḳ idüb ve yine sene-i māżīde Esterġon× serḥaddında segirdüb Cigerdelen× palanḳasınuñ altına gelüb ḳumpāre atub ādem irişmekle ḫalāṣ olub ḫaylī ṭavār sürüb ve ādem alub gitmişlerdür bunlardan ġayrı
. Filek× serḥaddına segirdüb Ṣupanḳa× altına gelüb ādem alub baʿzını şehīd itmişlerdür ve Gūla× o cihette Pekeş× palanḳasın yaḳub yıḳub ve Budūn× altında yigirmi biñ miḳdārı ḳoyūn bozmuşlardur ve Rāḫsene ucunda Makurçuḳa ḳalʿasın alub yaḳub içinde olan ehl-i islāmı
.esīr itmişlerdür ve Ġrāniçe× nām ḳalʿayı daḫı iḥrāḳ idüb ehl-i islāmdan baʿzını esīr itmişlerdür ve ṭopla Ḳuka nām ḳalʿayı daḫı iḥrāḳ idüb içinden yetmiş beş nefer müslimānı esīr itmişlerdür ve Ostoniçce× ḳalʿasınuñ altında Septerlaḳa nām knezüñ taṣarrufunda olan
.ḳaryelerin urub fesād ve teʿaddī itmişlerdür maʿa-hāẕā şimdiye degin Seg× cānibinden ve Budūn× serḥaddından ve Bosna× ve Sigetvār× ṭarafından ve Pojeġadan× alınan kefereden ve der-gāh-ı saʿādet dest-gāha biñ miḳdārı dīl getirilüb ne vechle giriftār olduḳları her birinden suʾāl
5 olınduḳda serḥadd begleri gönderüb var ki memleket urub ādem alak diyü taḥrīk iderler anlaruñ iġvāʾ ve taḥrīkleri ile gelüb memālīk-ı pādişāhīye tecāvüz iderüz diyü taḳrīr iderler bu taḳdīrce ṣulḥ u ṣalāḥa muġāyir iş ḳanġı ṭarafdan olmış olur ve vilāyet-i Erdel×
. Voyvodyası× ṣulḥ u ṣalāḥa muġāyir Ḫost× ḳalʿasınuñ alınmasına sebeb budur ki ḳalʿa-i mezbūr evvelden üç ḥiṣṣe olub bir ḥiṣṣesi Ḫılmaş Ḳaraşotuñ× ve bir ḥiṣṣesi Bolozār× elinde ve bir ḥiṣṣesi daḫı Bekeş Ġaşpār× elinde olub mezbūr Bekeş Ġaşpār× sizüñ cānibiñüze varduḳda mā-beynde
.olan ṣulḥ u ṣalāḥ mūcebince size lāyıḳ ve lāzım ve muhimm olan meẕkūruñ× ḥaḳḳından gelmek idi eger meẕkūruñ× ḥaḳḳından gelinmiş olaydı böyle iḫtilāfa bāʿis̱ olmazdı müfsid-i mezbūruñ× taḥrīki ile ḳalʿa-i mezbūrenüñ üzerine gelüb almaḳ murād olınduġı
.müşārün ileyh voyvodanuñ× maʿlūmı olıcaḳ rıżām tedārik idüb almışdur müfsid-i mezbūruñ× Macār cinsinden olmaġla ol ṭāʾifeden çendān vefā olmaduġı maʿlūmuñuzdur vücūd-ı ḫabās̱et-ālūdeyi ṣaḥīfe-i rūzgārdan ḥaksār-ı nā-būd olmaḳ ṭarafeynuñ muvālāt ve muṣāfātuna
.sebeb ve bāʿis̱dur ve Pilāz Yanoş× oġlınuñ× ḥiṣārı olan Gögöy? ve Şamuşūḳa× ve Deraȳīn× ḳalʿalarını Budūnda× olan Vezīr Muṣṭafā Paşa× muḳaddemā alduġına bāʿis̱ meẕkūr Pilāz Yanoş× oġlınuñ× ʿiṣyānı sebeb olub cezasın bulmışdur ve Sek× eṭrāfında
10 ḫilāf-ı ʿahd memālīk-ı pādişāhīye gelüb ceng olub Venediklüden aṣlı suʾāl olınduḳda ḳalʿa-yı mezbūr× imparādora tābiʿdür deryāda ve ḳarada ʿahde muġāyir vażʿ anlardan ṣādır olur diyü cevāb virürler maʿlūmuñuz ola ki irsāl olınagelen virgüñüz
.teʾḫīr olınsun diyü ilgā iden Alāmān begleri gendü hevālarına tābiʿ olub bu maḳūle ifādelere cürʾet eyleyeler ʿaceb degildür zīrā mā-beynde olan ṣulḥ u ṣalāḥ bozılub daḫı ʿasākir-i İslām memleke ve vilāyetiñizi ḫasārāt eyleyeler anlar çekilüb ḳadīm ʿādetleri
.üzere size muʿāvenet eylemeyecekleri mukarrerdür anlaruñ bī-hūde kelimātlarına uyub reʿāyāyı pāy-māl itdürmek münāsib degildür eyle olsa saʿādetlü ve devletlü Pādişāhımuz× eʿazzullāhu enṣārahu ḥażretlerinüñ aṣlā ṣulḥ u ṣalāḥa muġāyir iş olduġına rıżā-yı şerīfleri yoḳdur
.siz serḥaddıñuzı oñat ẓabṭ itmeyüb suʾāl olınduḳda “bize tābiʿ degildür bizüm anlara ḥükmümüz geçmez müstaḳil ḳalʿayı münāsabeleridir” diyü cevāb virüb taʿallül itmeñüz ile serḥadda olan eger sizüñ cānibiñüzdedür ve eger bu ṭarafdandur mutaṣaddī fesāddan ḫālī degildür
.bu maḳūle ḫuṣūṣ ṣulḥa ve ʿahd ü emāna muḫālifdür siz serḥaddiñüzi oñat ẓabṭ u ḥıfẓ idüb ḫilāf-ı ʿahd iş itmeseydiñüz bizüm serḥaddımuzda olan beglerbegi ve sancakbegleri ve sāʾir ʿasākir-i nuṣret-meʾās̱ir-i pādişāhī daḫı mā-beynde olanʿahd ü emānı dāʾimā merʿī
15 ṭutub mādām ki sizüñ cānibiñüzden memālīk-ı maḥrūse-i şehinşāhīye daḫl u tecāvüz olınmaya bu cānibden daḫı naḳż-ı ʿahd itmezler idi ve şimdiye degin virilügelen virgü[ñü]z şimdiye degin teʾhīr olunmaḳla ġayrı mülāḥaẓa olınmuş imdi ḥālen vārid olan mektūbuñuzuñ
.mefhūmında virgü tedārik olınub teʾhīr itdürilmeyüb gönderilür diyü işāret olınmaġla gelmesi muḳarrer olunmaġın muḳaddemā münʿakid olan ʿahd ü emān kemā-kān muḳarrer olub ol bābda serḥadda olan düstūr-ı mükerrem Vezīr Muṣṭafā Paşa× edāmallāhu teʿālā maʿālihīye ve sāyir beglerbegi
.ve sancāk beglerine müʾekked aḥkām-ı şerīf gönderilüb tenbīh ve teʾkīd olınmuşdur mektūb-ı muḥabbet-üslūb vuṣūl bulduḳda meʾmūldur ki saʿādetlü Pādişāh-ı ʿālem-penāh× ḥażretlerinüñ āsitāne-yi saʿādet-intimāʾlarıyla muḳaddemā münʿakid olan ṣulḥ u ṣalāḥ ve ʿahd ü emān riʿāyet olınub
.şimdiye degin gönderilügelen virgüñüz mā-beynde olan ʿahd-nāme-i hümāyūnları mūcebince tedārik olınub irsāl olınmaġla iẓhār-ı mürüvvet ü muṣāfāt olınub min-baʿd ṭarafeynden naḳż-ı ʿahd olur ḫuṣūṣa irtikāb olınmaya serḥaddıñuzda olan beglerbegüze
.ʿahd ü emānuñ istiḥkāmı ḫuṣūṣın iʿlām idüb muḥkem tenbīh ve teʾkīd idüb ḫilāfına cevāz gösterilmeye bu tafṣīlden murādımuz muḳaddemā iʿlām olınduġı üzere ʿizzetlü Pādişāh-ı gerdūn-iḳtidār× ḥażretleriyle mā-beynde olan ṣulḥ u ṣalāḥ ve ʿahd ü emān
20 ḫuṣūṣı muʿazez ve mustaḥkem olub naḳż-ı ʿahd olmaġla reʿāyā rencīde olmamaḳdur āsitāne-i saʿādetde olan Davīd Uṇgnād× nām ilçiñüz daḫı mā-beynde olan ḳavāʿid-i ṣulḥ u ṣalāḥa riʿāyet idüb ilçilik edāsın yirine getürmekde ḳuṣūrı olmaduġı
.maʿlūmuñuz ola taḥrīren fī evāsıṭ-ı şehr-i Şevvāl-i aʿẓam sene erbaʿ ve ѕemānīn ve tisʿa-miʾe
.Be-maḳām-ı Ḳosṭanṭiniyye× ḫafī allāhu ʿan cemīʿ-i’l-beliyye