The Ottoman Grand Vizierate (1560s–1760s)Großwesir Sokollu Mehmed Pascha an Kaiser Maximilian II., Konstantinopel, 1. bis 10. November 1569Letter from Grand Vizier Sokollu Mehmed Pasha to Emperor Maximilian II, Constantinople, 1-10 November 1569Vezir-i Azam Sokollu Mehmed Paşa’nın İmparator II. Maximilian’e mektubu, Kostantiniyye, 1-10 Kasım 1569Sokollu Mehmed Pashaota, en1569-11-01 ~ 1569-11-10İftiḫārü’l ümerāi’l-ʿiẓām fīʾl-milleti’l mesīḥiyye iḫtiyārü’l-küberāi’l-fiḫāmi’l-zumretu’l-ʿĪseviyye muṣlıḥü meṣāliḥi cemāhīri’n-naṣrāniyye ṣāḥibü mecdi ve’-l-veḳār ve sāḥibü ’d-delāyili ve’-l-iftiḫār Romānīler Ḳrālı ve cemāhīri’n-naṣrāniyye İmparādorı Maksimilyānūş Ḳrāl ḫutimet ʿavāḳibühū bi’l-ḫayr taḥiyyāt-ı ṣāfiyyāt-ı ʿanber-bār ve teslīmāt-ı vāfiyyāt-ı ʿabher-nis̱ār iblāġ olınduḳdan ṣoñra inhā olınan budur ki südde-i saʿādet-penāh ve ʿatebe-i ʿizzet dest-gāhda olan ilçiñüz ol pādişāh-ı bī-zevāl ki lem yelid ve lem yūleddür irādet-i şerīfiyle mürd olup ādemleri ol ṭarafa bildürmek murād idinmegin icāzet-i hümāyūn alıvirilüb ḫuṣūṣ-ı ḳażiyye iʿlām içün ol cānibe göndermege iḫtiyār eyledikleri ādemi Budūn beglerbegine gönderilüp ol ṭarafa īṣāl içün yarar ādemler ḳoşup ulaşdıra diyü muḥkem tenbīh olındı ümīddür ki aḥsen ü āsān vechle vuṣūl bulmaḳ müyesser olā müteveffā mezbūr ādemiñüz ḫidmetinde ʿaḳl ü kiyāset üzere deprenüp ḳrāllıġıñuzuñ ʿırżın geregi gibi ṣiyānet eylemişdür min-baʿd südde-i saʿādet- penāhda durmaġa ādem göndermelü iseñüz yarar ve fahm ü idrāka ḳābil kimesne gönderesiz ve mezbūr ādemiñüz mürd olmaḳsızun Bosna serḥaddınuñ sancaġıbegi olan der-saʿādete mektūb ile dil göndermiş ki Islavīn Bānı dügün bahānesiyle mübālaġa cemʿiyyet idüp memālīk-i maḥrūseye żarar ḳaṣd itmek iḥtimālı olmaġın tecessüs-i aḫbār içün ġuzāt-ı müslimīnden bir miḳdār ādem gönderilüp ġuzāt-ı müslimīn daḫı serḥadd u sınurdan öteye tecāvüz itdikleründe öte ṭarafdan daḫı bir miḳdār ʿasker üzerlerine gelüp ṭarafeynden ceng ü cidāl olduḳda iki ṭarafdan daḫı ādem düşüp ve diri dutılup diri dutulanlardan birin der-saʿādete gönderüp vāḳiʿ-i ḥāli ʿarż eylemiş irsāl eyledügi ʿarżlar pāye-i serīr-i ʿalem-penāha oḳınduḳda müşārü’n-ileyh Bosnabegi cemʿiyyetden ḫaber almaḳ içün gönderdügi ʿasker-i islām serḥadd-ı maḥrūseden geçüp ol ṭaraf sınuruna gecdükleri ecilden ḫuṣūṣ-ı mezbūr ʿavāṭıf-ı ʿaliyye-i hümāyūnlarından ṣadaḳa buyurduḳları ṣulḥa muḫālif olmaġın livādan mūmā-ileyh ʿazl buyurup der-saʿādete gönderdügi dili ʿaynıyla ol ṭarafa redd olınmasın emr eylediler ḥāliyā fermān-ı ʿālī-şān üzere dutılan dil ol cānibe irsāl olındı devletlü ve saʿādetlü pādişāh-ıʿālem-penāh ḫullidet ḫilāfetuhū ḥażretlerinüñ ṣiyānet-i ṣulḥa müteʿalliḳ olan ʿināyāt-ı şerīfleri şöyledür ki mādām ki öte ṭarafdan ṣulḥa muġāyir bir vażʿ ṣādır olmaya ʿasākir-i manṣūre ṭarafından olmaḳ emr-i şerīflerine muḫālifdür aña göre siz daḫı ṣulḥuñ ṣiyāneti bābında maḳdūrıñuz dirīġ eylemeyüp begleriñize oñat tenbīh ü teʾkīd eyleyüp saʿādetlü pādişāh-ı İslām penāhuñ bu bābda olan ʿināyetlerin niʿmet bilüp ṣadāḳat ve istiḳāmet ḫuṣūṣunda mesāʿī-i cemīle ẓuhūra getüresiz ve Erdel vilāyeti ki memālīk-i maḥrūseden bir vilāyetdür ol ṭarafa ve vālīsi olan İstifān Ḳrāla zerre deñlü daġdaġa gelmek riżā-yı hümāyūn-ı ṣāḥib-ḳırānīye muḫālifdür ḫuṣūṣā ol serḥadda baʿżı parḳanlar ihdās̱ olınmaḳ iḥtimālī olınduġı istimāʿ olundı fī’l-vāḳiʿ parḳan bināsına mübāşeret olınmuş ise öte ṭarafa ṣadaḳa buyurılan ʿahde muḫālifdür devletlü ve saʿādetlü pādişāhı ʿālem-penāh ḫullidet ḫilāfetuhūnuñ ʿināyetine maẓhar olup ḥarīm-i ṣulḥlarına dāḫil olanlar nice sancāḳluḳ yerlerden ferāġat eylemişdür lāyıḳ u münāsib olan budur ki ʿināyet olınan ṣulḥı ṣiyānet içün ʿahde muḫālif iş itdirmeyesiz bāḳī ne dimek lāzımdur ve’s-selām taḥrīren fī evāḫir-i Cemāẕiye’l-evvel sene sebʿa ve sebʿīn ve tisʿa-miʾe. Be-maḳām-ı maḥrūse-i Ḳosṭanṭiniyye el-maḥrūseİftiharü’l ümerai’l- izam fi l-milleti’l mesihiyye ihtiyarü’l-küberai’l-fihami’l-zumretu’l- Iseviyye muslıhü mesalihi cemahiri’n-nasraniyye sahibü mecdi ve’-l-vekar ve sahibü ’d-delayili ve’-l-iftihar Romaniler Kralı ve cemahiri’n-nasraniyye İmparadorı Maksimilyanuş Kral hutimet avakibühu bi’l-hayr tahiyyat-ı safiyyat-ı anber-bar ve teslimat-ı vafiyyat-ı abher-nis̱ar iblaġ olındukdan soñra inha olınan budur ki südde-i sa adet-penah ve atebe-i izzet dest-gahda olan ilçiñüz ol padişah-ı bi-zeval ki lem yelid ve lem yuleddür iradet-i şerifiyle mürd olup ademleri ol tarafa bildürmek murad idinmegin icazet-i hümayun alıvirilüb husus-ı kaziyye i lam içün ol canibe göndermege ihtiyar eyledikleri ademi Budun beglerbegine gönderilüp ol tarafa isal içün yarar ademler koşup ulaşdıra diyü muhkem tenbih olındı ümiddür ki ahsen ü asan vechle vusul bulmak müyesser ola müteveffa mezbur ademiñüz hidmetinde akl ü kiyaset üzere deprenüp krallıġıñuzuñ ırzın geregi gibi siyanet eylemişdür min-ba d südde-i sa adet- penahda durmaġa adem göndermelü iseñüz yarar ve fahm ü idraka kabil kimesne gönderesiz ve mezbur ademiñüz mürd olmaksızun Bosna serhaddınuñ sancaġıbegi olan der-sa adete mektub ile dil göndermiş ki Islavin Banı dügün bahanesiyle mübalaġa cem iyyet idüp memalik-i mahruseye zarar kasd itmek ihtimalı olmaġın tecessüs-i ahbar içün ġuzat-ı müsliminden bir mikdar adem gönderilüp ġuzat-ı müslimin dahı serhadd u sınurdan öteye tecavüz itdikleründe öte tarafdan dahı bir mikdar asker üzerlerine gelüp tarafeynden ceng ü cidal oldukda iki tarafdan dahı adem düşüp ve diri dutılup diri dutulanlardan birin der-sa adete gönderüp vaki -i hali arz eylemiş irsal eyledügi arzlar paye-i serir-i alem-penaha okındukda müşarü’n-ileyh Bosnabegi cem iyyetden haber almak içün gönderdügi asker-i islam serhadd-ı mahruseden geçüp ol taraf sınuruna gecdükleri ecilden husus-ı mezbur avatıf-ı aliyye-i hümayunlarından sadaka buyurdukları sulha muhalif olmaġın livadan muma-ileyh azl buyurup der-sa adete gönderdügi dili aynıyla ol tarafa redd olınmasın emr eylediler haliya ferman-ı ali-şan üzere dutılan dil ol canibe irsal olındı devletlü ve sa adetlü padişah-ı alem-penah hullidet hilafetuhu hazretlerinüñ siyanet-i sulha müte allik olan inayat-ı şerifleri şöyledür ki madam ki öte tarafdan sulha muġayir bir vaz sadır olmaya asakir-i mansure tarafından olmak emr-i şeriflerine muhalifdür aña göre siz dahı sulhuñ siyaneti babında makdurıñuz diriġ eylemeyüp begleriñize oñat tenbih ü te kid eyleyüp sa adetlü padişah-ı İslam penahuñ bu babda olan inayetlerin ni met bilüp sadakat ve istikamet hususunda mesa i-i cemile zuhura getüresiz ve Erdel vilayeti ki memalik-i mahruseden bir vilayetdür ol tarafa ve valisi olan İstifan Krala zerre deñlü daġdaġa gelmek riza-yı hümayun-ı sahib-kıraniye muhalifdür hususa ol serhadda ba zı parkanlar ihdas̱ olınmak ihtimali olınduġı istima olundı fi’l-vaki parkan binasına mübaşeret olınmuş ise öte tarafa sadaka buyurılan ahde muhalifdür devletlü ve sa adetlü padişahı alem-penah hullidet hilafetuhunuñ inayetine mazhar olup harim-i sulhlarına dahil olanlar nice sancakluk yerlerden feraġat eylemişdür layık u münasib olan budur ki inayet olınan sulhı siyanet içün ahde muhalif iş itdirmeyesiz baki ne dimek lazımdur ve’s-selam tahriren fi evahir-i Cemaziye’l-evvel sene seb a ve seb in ve tis a-mi e. Be-makam-ı mahruse-i Kostantiniyye el-mahrusehüva’llāhü’l-leẕī lem yelid ve lem yūled teʿālā ve taḳaddeshüva’llahü’l-lezi lem yelid ve lem yuled te ala ve takaddesLaudable pride of the great commanders of the community of the Messiah, elite of the illustrious magnates of the community of Christendom, arbiter of the universal affairs of the Nazarene, possesser of the trains of majesty and glory, possessor of manifestation of splendor and pride, the King of Romans, and the emperor of the community of the Nazarene, King Maximilian – may he end his days propitiously. Following the dispatch of fragrant sincere salutations and the delivery of narcissus in abundance, here is what is communicated: Yourenvoy – situated at the shelter of felicity and court of dignity – died with the noble order of God, the eternal king who begot no one nor was begotten. As the men [of your deceased envoy] wanted to report the matter to you, imperial permission has been issued and the agent who was intended to be sent to your side was dispatched to the Governer General (Beylerbey) of Buda. The latter was also warned firmly to appoint reliable men to accompany the agent and enable their arrival to your side. We hope that they will arrive in the best and easiest way. Your aforesaid deceased man fulfilled his service intelligently and sagaciously. He protected the honor of your kingdom as required. From now on, if you send a man to dwell at the threshold of the shelter of felicity, you shall send one who is reliable and perspicacious. Before your aforementioned envoy died, the Provincial Governer(Sanjakbey) of the Bosnian frontier sent a letter to the gate of felicity along with a captive. [According to that letter,] the Ban of Slovenia gathered a large crowd under the pretext of a wedding and could likely intend to damage the well-protected dominions. A group of Muslim warriors (ghazis) were therefore dispatched to gather intelligence. As they crossed the frontier and border, a group of soldiers from the other side of the border attacked them. When combat took place between them, there were casualties on both sides. There were also captives, one of which was sent to the gate of felicity and reported the actual situation. Upon the declaration of the reports to the foot of the throne, which is the shelter of the world, the sultan commanded that the crossing of the border by the troops of Islam who were sent beyond the well-protected dominions by Provincial Governer of Bosnia to collect information about the gathering on the other side was contrary to the peace that was granted from the imperial sublime favor. Provincial Governer of Bosnia was therefore removed from his post and it was ordered that the captive he had sent to the gate of felicity shall be returned to the other side. As per the illustrious imperial edict, the captive was sent back. So is the noble favor of his majesty the most excellent and prosperous sultan who is the shelter of the universe – may his caliphate be eternal – concerning the protection of peace: Unless a situation occurs where the other side violates the peace, it is contrary to his noble order for the victorious troops [of Islam] to do the same. Similarly, to protect the peace, do not withhold your efforts and finely warn and reiterate your commander. In this matter, take the favors of the prosperous Ruler, who is the shelter of Islam, as a blessing; you shall perform commendable efforts that display your faithfulness and uprightness. The province of Transylvania is a province of the well-protected domains. Even the slightest harm that affects those quarters and its governor, King Stephen, is contrary to the imperial consent of the lord of the fortunate conjunction. In particular, we heard that there is a likelihood of building of some fortifications along that frontier. If, there is any fortification construction underway, that is contrary to the treaty that has been granted to you. Those who have been honored by the favor of his majesty, the most excellent and prosperous Ruler, the shelter of the universe- may his caliphate be eternal-and entered his sanctuary of peace renounced so many sanjaks. What is suitable to protect the peace that was favored upon you is not to act contrary to the treaty. What else needs to be said? That’s that! Written in the last third of the month of Jumada al-Awwal in the year 977. From the abode of the well-protected ConstantinopleHe is Allah, He begot no one nor was He begotten, may he be sanctified and exalted.